ଇତିହାସ (History) · ଓଡ଼ିଶା ବୋର୍ଡ ନବମ ଶ୍ରେଣୀ · ଟିପ୍ପଣୀ + ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ ସମାଧାନ + ୨୫ Quiz
📖 ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ (୧୯୩୯–୧୯୪୫): ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବାର ପ୍ରାୟ କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ପରେ ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଯୋଗୁଁ ୧୯୩୯ରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସଂଘଟିତ ହେଲା। ଏହି ପାଠରେ ଯୁଦ୍ଧର ୭ କାରଣ, ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣାବଳୀ ଓ ଫଳାଫଳ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
ଯୁଦ୍ଧର କାରଣ
୧. ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀର ତ୍ରୁଟି
ବିଜୟୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ପରାଜିତ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହ ବିଚାରବିମର୍ଶ ନ କରି ପ୍ରତିଶୋଧ ଓ ଆକ୍ରୋଶମୂଳକ ଭାବରେ ଶାନ୍ତିଚୁକ୍ତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଇଂଲାଣ୍ଡ-ଫ୍ରାନ୍ସ ଯଥେଷ୍ଟ ଲାଭ ପାଇଲା, ମାତ୍ର ମିତ୍ର ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ଇଟାଲୀ ଓ ଜାପାନ୍ ବିଶେଷ କିଛି ପାଇଲେ ନାହିଁ → ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଜର୍ମାନୀ ସହ ମିତ୍ରତା କଲେ।
୨. ଭର୍ସାଇ ସନ୍ଧିର କଠୋରତା
ପରାଜିତ ଜର୍ମାନୀ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଅପମାନଜନକ ଭର୍ସାଇ ସନ୍ଧି (ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ସନ୍ଧି) ଗ୍ରହଣ କଲା; ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମରିକ କଟକଣା ଲଗାଗଲା। ଜର୍ମାନ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ ଜାଗିଥିବା ପ୍ରତିହିଂସା WWII ର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଲା।
୩. ଜାତିସଂଘର ବିଫଳତା
ଆମେରିକା ସଭ୍ୟ ନ ଥିବାରୁ ଓ ବଡ଼ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରିବାରୁ ଜାତିସଂଘ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଇ ପାରିଲା ନାହିଁ; ଜର୍ମାନୀ, ଇଟାଲୀ ଓ ଜାପାନ୍ ସଭ୍ୟପଦ ତ୍ୟାଗ କଲେ → ଶାନ୍ତି ରକ୍ଷା ବିଫଳ।
୪. ଫାସୀବାଦୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ
- ଜର୍ମାନୀ (ହିଟ୍ଲର): ଭର୍ସାଇ ଉଲ୍ଲଂଘନ, ବିରାଟ ସେନା; ୧୯୩୩ ଜାତିସଂଘ ତ୍ୟାଗ; ୧୯୩୬ ରାଇନ୍ ଅଞ୍ଚଳ; ୧୯୩୮ ଅଷ୍ଟ୍ରିଆ ଓ ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆର ସୁଦେତାନ୍।
- ଇଟାଲୀ (ମୁସୋଲିନୀ): ୧୯୩୬ ଆଫ୍ରିକାର ଆବିସିନିଆ ଅଧିକାର।
- ଜାପାନ୍: ୧୯୩୧ ଚୀନ୍ର ତୈଳ-ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ମାଞ୍ଚୁରିଆ ଅଧିକାର; ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଜାତିସଂଘ ତ୍ୟାଗ।
୫. ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା
ବ୍ରିଟେନ୍-ଫ୍ରାନ୍ସ ଜର୍ମାନୀକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା (ତୋଷଣ ନୀତି) କଲେ। ୧୯୩୮ ମ୍ୟୁନିକ୍ ଚୁକ୍ତିରେ ଜର୍ମାନୀର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପରୋକ୍ଷରେ ଅନୁମୋଦନ କରି ସୁଦେତାନ୍ ଜର୍ମାନୀକୁ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ତୁମେ ଜାଣିଛ କି? ମ୍ୟୁନିକ୍ ଚୁକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧ ଏଡ଼ାଇବାକୁ ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆକୁ ବିଖଣ୍ଡିତ କଲା। ବ୍ରିଟିଶ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଚାୟରଲେନ୍ (Chamberlain) 'ସମ୍ମାନ ସହିତ ଶାନ୍ତି' ଦାବି କଲେ, ମାତ୍ର ବାସ୍ତବରେ ଏହା ବ୍ରିଟେନ୍ର କୂଟନୈତିକ ପରାଜୟ ଥିଲା — ସେହି ଶାନ୍ତି ମାତ୍ର ୧୧ ମାସ ଟିକି ପାରିଥିଲା।
୬. ବିଭିନ୍ନ ଆଦର୍ଶବାଦ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ
ଆମେରିକା-ବ୍ରିଟେନ୍-ଫ୍ରାନ୍ସ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ଜର୍ମାନୀ-ଇଟାଲୀ-ଜାପାନ୍ ଏକଛତ୍ରବାଦରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ। ୧୯୩୬ ସ୍ପେନ୍ରେ ଜେନେରାଲ୍ ଫ୍ରାଙ୍କୋଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ (ଇଟାଲୀ-ଜର୍ମାନୀ ସାହାଯ୍ୟ) → ଗଣତନ୍ତ୍ର ପରାଜିତ, ଏକଛତ୍ରବାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା।
୭. ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ
ଅକ୍ଷଶକ୍ତି (Axis Power): ୧୯୩୬ରେ ଇଟାଲୀ ଓ ଜର୍ମାନୀ ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି କଲେ (ଅକ୍ଷଶକ୍ତି)। ୧୯୩୭ରେ ଜାପାନ୍ ଯୋଗ ଦେଲା → ରୋମ୍-ବର୍ଲିନ୍-ଟୋକିଓ ଅକ୍ଷଶକ୍ତି। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଇଂଲାଣ୍ଡ-ଫ୍ରାନ୍ସ-ଆମେରିକା ମିତ୍ରଶକ୍ତି ଗଠନ କଲେ → ଦୁଇ ବିରୋଧୀ ଗୋଷ୍ଠୀ।
ଯୁଦ୍ଧର ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣାବଳୀ
| ତାରିଖ | ଘଟଣା |
|---|
| ୧୯୩୯ ସେପ୍ଟେ ୧ | ଜର୍ମାନୀ ପୋଲାଣ୍ଡ ଆକ୍ରମଣ କଲା |
| ୧୯୩୯ ସେପ୍ଟେ ୩ | ବ୍ରିଟେନ୍ (ଓ ପରେ ଫ୍ରାନ୍ସ) ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା → WWII ଆରମ୍ଭ |
| ୧୯୪୦ ଜୁନ୍ ୧୪ | ଜର୍ମାନବାହିନୀ ପ୍ୟାରିସ୍ ଅଧିକାର କଲା |
| ୧୯୪୧ ଜୁନ୍ ୨୨ | ହିଟ୍ଲର ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ଆକ୍ରମଣ → ରୁଷ ମିତ୍ରଶକ୍ତିରେ ଯୋଗ |
| ୧୯୪୧ | ଜାପାନ୍ ପର୍ଲ୍ ହାର୍ବର ଆକ୍ରମଣ → ଆମେରିକା ମିତ୍ରଶକ୍ତିରେ ଯୋଗ |
| ୧୯୪୩ ସେପ୍ଟେ | ଇଟାଲୀ ପରାଜିତ ହୋଇ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ |
| ୧୯୪୫ ଏପ୍ରିଲ୍ ୩୦ | ବର୍ଲିନ୍ରେ ହିଟ୍ଲରଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା |
| ୧୯୪୫ ମେ ୭ | ଜର୍ମାନୀ ବିନା ସର୍ତ୍ତରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ |
| ୧୯୪୫ ଅଗଷ୍ଟ ୬ ଓ ୯ | ହିରୋସୀମା ଓ ନାଗାସାକିରେ ପରମାଣୁ ବୋମା |
| ୧୯୪୫ ଅଗଷ୍ଟ ୧୪ | ଜାପାନ୍ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ → WWII ଶେଷ |
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ଫଳାଫଳ
୧. କ୍ଷୟକ୍ଷତି
ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ତୁଳନାରେ WWII ଅତୀବ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ଇଉରୋପ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ। ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ପରମାଣୁ ବୋମା ପ୍ରୟୋଗ। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଗ କି.ମି. ଚାଷଜମି ଧ୍ୱଂସ; ଅସଂଖ୍ୟ ସାମରିକ-ବେସାମରିକ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ; ସହର, ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, କଳକାରଖାନା ଧ୍ୱଂସସ୍ତୂପ; ବର୍ଲିନ୍, ହିରୋସୀମା, ନାଗାସାକି ଧ୍ୱଂସ; ହିଟ୍ଲରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଇହୁଦୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧବନ୍ଦୀଙ୍କ ହତ୍ୟା।
୨. ରାଜନୈତିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିଣତି
- ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ; ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାର ବହୁ ଉପନିବେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲେ।
- ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ୍ଶକ୍ତି ରୂପେ ଉଭା ହେଲେ (ଦୁଇ ପରାଶକ୍ତି)।
- ଜର୍ମାନୀ ଦୁଇ ଭାଗ — ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନୀ (Federal Republic of Germany) ଓ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀ (German Democratic Republic)।
- ବ୍ରିଟେନ୍ରେ କ୍ଲେମେଣ୍ଟ ଅଟ୍ଲିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ରମିକ ଦଳ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଲେ; ପୋଲାଣ୍ଡ, ହଙ୍ଗେରୀ, ରୁମାନିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ, ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ ଆଦି ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହେଲା।
💡 ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୁନରାଲୋଚନା
① କାରଣ: ପ୍ୟାରିସ୍ ତ୍ରୁଟି, ଭର୍ସାଇ କଠୋରତା, ଜାତିସଂଘ ବିଫଳତା, ଫାସୀବାଦ ଉତ୍ଥାନ, ତୋଷଣ ନୀତି, ଆଦର୍ଶ ସଂଘର୍ଷ, ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ। ② ଅକ୍ଷଶକ୍ତି (ରୋମ୍-ବର୍ଲିନ୍-ଟୋକିଓ) vs ମିତ୍ରଶକ୍ତି। ③ ୧୯୩୯ ପୋଲାଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ → ୧୯୪୫ ହିରୋସୀମା-ନାଗାସାକି ଶେଷ। ④ ଫଳ: USA ଓ USSR ପରାଶକ୍ତି, ଜର୍ମାନୀ ଦୁଇ ଭାଗ, ଉପନିବେଶ ସ୍ୱାଧୀନ।
ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ — ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର
୧. ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୧(କ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ସଂକ୍ଷେପରେ ଆଲୋଚନା କର।
① ପ୍ୟାରିସ୍ ସମ୍ମିଳନୀର ତ୍ରୁଟି — ଇଟାଲୀ-ଜାପାନ୍ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ② ଭର୍ସାଇ ସନ୍ଧିର କଠୋରତା — ଜର୍ମାନ ପ୍ରତିହିଂସା; ③ ଜାତିସଂଘର ବିଫଳତା — ଆକ୍ରମଣ ରୋକି ପାରିଲା ନାହିଁ; ④ ଫାସୀବାଦୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ — ହିଟ୍ଲର, ମୁସୋଲିନୀ, ଜାପାନର ଆକ୍ରମଣ; ⑤ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା (ତୋଷଣ ନୀତି); ⑥ ଆଦର୍ଶବାଦ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ (ଗଣତନ୍ତ୍ର vs ଏକଛତ୍ରବାଦ); ⑦ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ (ଅକ୍ଷଶକ୍ତି vs ମିତ୍ରଶକ୍ତି) — ଏହି ସବୁ କାରଣରୁ WWII ହେଲା।
୧(ଖ)ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କେବେ ଓ କାହିଁକି ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା? ଏହାର ପରିଣତି କ'ଣ ହେଲା?
କେବେ ଓ କାହିଁକି: ୧୯୪୧ରେ ଜାପାନ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ହାୱାଇ ଦ୍ୱୀପରେ ଥିବା ଆମେରିକାର ବନ୍ଦର ନଗର ପର୍ଲ୍ ହାର୍ବର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ଆମେରିକା ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ମିତ୍ରଶକ୍ତି ପକ୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲା।
ପରିଣତି: ଆମେରିକାର ଯୋଗଦାନରେ ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟାପକ ରୂପ ନେଲା ଓ ଗତି ମିତ୍ରଶକ୍ତି ପକ୍ଷରେ ଗଲା। ଶେଷରେ ଆମେରିକା ହିରୋସୀମା-ନାଗାସାକିରେ ପରମାଣୁ ବୋମା ପକାଇ ଜାପାନକୁ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରାଇଲା ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ହେଲା।
୧(ଗ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିଣତି ଲେଖ।
ସାମାଜିକ: ଅସଂଖ୍ୟ ସାମରିକ ଓ ବେସାମରିକ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବିକଳାଙ୍ଗ; ହିଟ୍ଲରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଇହୁଦୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧବନ୍ଦୀଙ୍କ ହତ୍ୟା; ସହର-ଗ୍ରାମ-ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଧ୍ୱଂସ।
ଅର୍ଥନୈତିକ: ହଜାର ହଜାର ବର୍ଗ କି.ମି. ଚାଷଜମି, କଳକାରଖାନା ଓ ସମ୍ପତ୍ତିର କଳ୍ପନାତୀତ କ୍ଷୟକ୍ଷତି; ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ; ଏସିଆ-ଆଫ୍ରିକାର ଉପନିବେଶ ସ୍ୱାଧୀନ; ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ଦୁଇ ପରାଶକ୍ତି ରୂପେ ଉଭା।
୧(ଘ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର କ୍ଷୟକ୍ଷତି ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖ।
WWII ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଥିଲା; ଇଉରୋପ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ। ① ପ୍ରଥମ ଥର ପରମାଣୁ ବୋମା ପ୍ରୟୋଗ; ② ହଜାର ହଜାର ବର୍ଗ କି.ମି. ଉର୍ବର ଚାଷଜମି ଧ୍ୱଂସ; ③ ଅସଂଖ୍ୟ ସାମରିକ-ବେସାମରିକ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବିକଳାଙ୍ଗ; ④ ସହର, ଗାଁ, ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, କଳକାରଖାନା ଧ୍ୱଂସସ୍ତୂପ; ⑤ ବର୍ଲିନ୍, ହିରୋସୀମା ଓ ନାଗାସାକି ଧ୍ୱଂସ; ⑥ ଧନସମ୍ପତ୍ତିର କଳ୍ପନାତୀତ କ୍ଷୟକ୍ଷତି; ⑦ ଯୁଦ୍ଧବନ୍ଦୀ ଓ ଇହୁଦୀଙ୍କ ଉପରେ ଅମାନୁଷିକ ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ହତ୍ୟା।
୨. ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୨(କ)ସ୍ପେନ୍ ଦେଶରେ କେବେ ଓ କାହିଁକି ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା?
୧୯୩୬ରେ ସ୍ପେନ୍ର ନିର୍ବାଚିତ ସରକାର ବିରୋଧରେ ଜେନେରାଲ୍ ଫ୍ରାଙ୍କୋଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଏକ ଅଂଶ ବିଦ୍ରୋହ କରିବାରୁ ସେଠାରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
୨(ଖ)ଜର୍ମାନୀ ଓ ଇଟାଲୀ କେବେ ଓ କାହିଁକି ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲେ? ସେମାନେ କେଉଁ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ?
୧୯୩୬ରେ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଜର୍ମାନୀ ଓ ଇଟାଲୀ ଏକ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଅକ୍ଷଶକ୍ତି (Axis Power) ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
୨(ଗ)ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ କେବେ ଓ କାହିଁକି ମିତ୍ରଶକ୍ତି ପକ୍ଷରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା?
୧୯୪୧ ଜୁନ୍ ୨୨ ତାରିଖରେ ଅନାକ୍ରମଣ ଚୁକ୍ତି ଅମାନ୍ୟ କରି ହିଟ୍ଲର ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ରୁଷ ଅନନ୍ୟୋପାୟ ହୋଇ ମିତ୍ରଶକ୍ତି ପକ୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା।
୨(ଘ)ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କେବେ ଓ କାହିଁକି ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା?
୧୯୪୧ରେ ଜାପାନ୍ ଆମେରିକାର ବନ୍ଦର ନଗର ପର୍ଲ୍ ହାର୍ବର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ଆମେରିକା ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ମିତ୍ରଶକ୍ତି ପକ୍ଷରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା।
୨(ଙ)ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କେବେ ଓ କାହିଁକି ଜାପାନର ହିରୋସୀମା ଓ ନାଗାସାକି ଉପରେ ପରମାଣୁ ବୋମା ପକାଇଥିଲା?
ଜର୍ମାନୀର ପରାଜୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ଜାପାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିରତ ନ ହେବାରୁ, ଜାପାନକୁ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରାଇବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ୧୯୪୫ ଅଗଷ୍ଟ ୬ରେ ହିରୋସୀମା ଓ ଅଗଷ୍ଟ ୯ରେ ନାଗାସାକି ଉପରେ ପରମାଣୁ ବୋମା ପକାଇଥିଲା।
୨(ଚ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଜର୍ମାନୀ କିପରି ଭାଗ ଭାଗ ହେଲା?
୧୯୪୯ରେ ଜର୍ମାନୀର ପଶ୍ଚିମାଂଚଳ ଏକତ୍ର କରାଯାଇ ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନୀ (Federal Republic of Germany) ଓ ପୂର୍ବାଂଚଳ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀ (German Democratic Republic) ନାମରେ ଦୁଇ ଭାଗ ହେଲା।
୨(ଛ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ୪ଟି ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶର ନାମ ଲେଖ।
ପୋଲାଣ୍ଡ, ହଙ୍ଗେରୀ, ରୁମାନିଆ ଓ ବୁଲ୍ଗେରିଆ (ତଥା ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ)।
୨(ଜ)୧୯୪୦ ମସିହାରେ ଜର୍ମାନବାହିନୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ କି ସଫଳତା ଲାଭ କରିଥିଲେ?
୧୯୪୦ ମସିହା ମେ ମାସ ସୁଦ୍ଧା ଜର୍ମାନୀ ପୋଲାଣ୍ଡ, ନରୱେ, ଡେନମାର୍କ, ହଲାଣ୍ଡ, ବେଲ୍ଜିୟମ୍ ଅଧିକାର କଲା ଏବଂ ଜୁନ୍ ୧୪ରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ରାଜଧାନୀ ପ୍ୟାରିସ୍ ଅଧିକାର କଲା।
୨(ଝ)ଜାତିସଂଘର ବିଫଳତା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ କିପରି ଦାୟୀ ଥିଲା?
ଆମେରିକା ସଭ୍ୟ ନ ଥିବାରୁ ଓ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ବଡ଼ ରାଷ୍ଟ୍ର (ଜର୍ମାନୀ, ଇଟାଲୀ, ଜାପାନ୍) ବିରୋଧରେ ଜାତିସଂଘ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଇ ନ ପାରିବାରୁ ଆକ୍ରମଣ ବନ୍ଦ ହୋଇ ପାରିଲା ନାହିଁ → ଏହି ବିଫଳତା WWII ପାଇଁ ଦାୟୀ ହେଲା।
୨(ଞ)କେଉଁ ସବୁ ସମସ୍ୟାକୁ କେନ୍ଦ୍ରକରି ଜର୍ମାନୀରେ ନାଜିଦଳ ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇଥିଲା?
ଲୋକଙ୍କ ଦୁରବସ୍ଥା, ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟ, ବେକାରି ଓ ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଜର୍ମାନୀ ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ଅପମାନ — ଏହି ସବୁ ସମସ୍ୟାକୁ କେନ୍ଦ୍ରକରି ଜର୍ମାନୀରେ ନାଜିଦଳ ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇଥିଲା।
୩. ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୩(କ)ଜାତିସଂଘ ଗଠନରେ କିଏ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ?
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଉଡ୍ରୋ ଉଇଲ୍ସନ୍ ଜାତିସଂଘ ଗଠନରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
୩(ଖ)ଜର୍ମାନୀ କେବେ ପୋଲାଣ୍ଡ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା?
ଜର୍ମାନୀ ୧୯୩୯ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧ ତାରିଖରେ ପୋଲାଣ୍ଡ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା।
୩(ଗ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା?
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ୧୯୩୯ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩ ତାରିଖରେ (ବ୍ରିଟେନ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା ସହ) ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
୩(ଘ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ କିଏ ବ୍ରିଟେନ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ?
ଉଇନ୍ଷ୍ଟନ୍ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍ (Winston Churchill) ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବ୍ରିଟେନ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ।
୩(ଙ)ଜର୍ମାନୀ କେବେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଥିଲା?
ଜର୍ମାନୀ ୧୯୪୫ ମସିହା ମେ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ବିନା ସର୍ତ୍ତରେ ମିତ୍ରଶକ୍ତି ନିକଟରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଥିଲା।
୩(ଚ)କେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ପରିସମାପ୍ତି ଘଟିଥିଲା?
୧୯୪୫ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୪ ତାରିଖରେ ଜାପାନ୍ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବା ସହ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ପରିସମାପ୍ତି ଘଟିଥିଲା।
୩(ଛ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧପରେ ବ୍ରିଟେନ୍ରେ କାହା ନେତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ରମିକ ଦଳ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଥିଲେ?
କ୍ଲେମେଣ୍ଟ ଅଟ୍ଲି (Clement Attlee)ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ରିଟେନ୍ରେ ଶ୍ରମିକ ଦଳ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଥିଲେ।
୩(ଜ)ହିଟ୍ଲର କେବେ ରାଇନ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ?
ହିଟ୍ଲର ୧୯୩୬ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ରାଇନ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ।
୩(ଝ)ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀର ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ କେଉଁ ଦୁଇଟି ଦେଶ ନିଜ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଲାଭ ହାସଲ କରିଥିଲେ?
ଇଂଲାଣ୍ଡ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀର ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଲାଭ ହାସଲ କରିଥିଲେ।
୩(ଞ)ନାଜିଦଳର ପୂରାନାମ କ'ଣ?
ନାଜିଦଳର ପୂରାନାମ 'ଜାତୀୟ ସମାଜବାଦୀ ଜର୍ମାନ ଶ୍ରମିକ ଦଳ' (National Socialist German Workers' Party)।
୪. ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ
୪(କ)୧୯୩୩ ମସିହାରେ କେଉଁ ଦେଶ ଜାତିସଂଘରୁ ଓହରି ଆସିଥିଲା?
(i) ରୁଷ (ii) ଇଟାଲୀ (iii) ଜର୍ମାନୀ (iv) ଜାପାନ୍ — ଉତ୍ତର: (iii) ଜର୍ମାନୀ।
୪(ଖ)କେଉଁ ଦେଶ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ପର୍ଲ୍ ହାର୍ବର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା?
(i) ଜର୍ମାନୀ (ii) ଇଟାଲୀ (iii) ରୁଷ (iv) ଜାପାନ୍ — ଉତ୍ତର: (iv) ଜାପାନ୍।
୪(ଗ)ଜାପାନ୍ ୧୯୩୧ ମସିହାରେ କେଉଁ ପ୍ରଦେଶ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା?
(i) ସୁଦେତାନ୍ (ii) ଆବିସିନିଆ (iii) ମାଞ୍ଚୁରିଆ (iv) ମ୍ୟୁନିକ୍ — ଉତ୍ତର: (iii) ମାଞ୍ଚୁରିଆ।
୪(ଘ)କେବେ ରୋମ୍-ବର୍ଲିନ୍-ଟୋକିଓ ଅକ୍ଷଶକ୍ତି ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା?
(i) ୧୯୩୬ ମସିହା (ii) ୧୯୩୮ ମସିହା (iii) ୧୯୩୭ ମସିହା (iv) ୧୯୩୯ ମସିହା — ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୩୭ ମସିହା (ଜାପାନ୍ ଯୋଗଦେବା ପରେ)।
୪(ଙ)କେଉଁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
(i) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା (ii) ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ (iii) ବ୍ରିଟେନ୍ (iv) ଫ୍ରାନ୍ସ — ଉତ୍ତର: (i) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା।