Chapter 16: Social Development

ଆଦିବାସୀ (ST) ପାଇଁ: ୧୯୪୬ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଅଣ-ଆଦିବାସୀ ଆଦିବାସୀ ଜମି ଦଖଲ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ନିଆଯାଇଥିବା ଜମି ଫେରାଇ ଦିଆଗଲା; ମାଗଣା ବିହନ-ଉପକରଣ ଦିଆଗଲା; ପୋଡୁଚାଷ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରାଗଲା; ୧୯୪୯ରେ ଅପରାଧୀ ଜନଜାତି ଆଇନ ରଦ; ୧୯୪୮ରେ ଗୋଟି ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ। ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ପାଇଁ: ଓଡ଼ିଶା ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଆଇନ ଓ ନାଗରିକ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦୂରୀକରଣ ଆଇନ (୧୯୪୮) ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଉଚ୍ଛେଦ; ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହାୟତା; ନିଯୁକ୍ତିରେ ସଂରକ୍ଷଣ।

ଇନ୍ଦିରା ଆବାସ ଯୋଜନା (ନିଜ ବାସଗୃହ); ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମ ସଡ଼କ ଯୋଜନା (ପକ୍କା ସଡ଼କ); ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଯୋଜନା (ସସ୍ତା ଚାଉଳ); ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ଯୋଜନା (MGNREGA); ଗୋପବନ୍ଧୁ ଗ୍ରାମୀଣ ଯୋଜନା (ବିଦ୍ୟୁତ୍-ସଡ଼କ-ପାଣି); ବିଜୁ ଗ୍ରାମଜ୍ୟୋତି ଯୋଜନା (ସବୁ ଗ୍ରାମକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍) — ଆଦି ଯୋଜନା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

ଶିଶୁ ବିକାଶ: କନ୍ୟାଭ୍ରୂଣ ହତ୍ୟା ଓ ଶିଶୁ ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଥା ନିଷେଧ; ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ର; ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ (school attendance ବଢ଼ାଇଲା)। ମହିଳା ବିକାଶ: ଜନନୀ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା (ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଡାକ୍ତରୀ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା); ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ (SHG); ୨୦୦୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ରୁ 'ମିଶନ ଶକ୍ତି' — ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା।

'ମିଶନ ଶକ୍ତି' ୨୦୦୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ (ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହିଳା ଦିବସ)ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା। ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ (SHG) ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ମହିଳାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଏଥିରେ SHGର ସଂରକ୍ଷଣ-ପ୍ରସାର, ତାଲିମ, ରଣ ଓ ବଜାର ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ।

ମଧୁବାବୁ ପେନ୍‌ସନ ଯୋଜନା (୨୦୦୮ ଜାନୁଆରୀ ୧): ବୃଦ୍ଧ, ବିଧବା, ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଓ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ମାସିକ ଭତ୍ତା। ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଯୋଜନା (୨୦୦୮ ଏପ୍ରିଲ ୧): ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଥିବା ପରିବାର ପାଇଁ; ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ୩୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭରଣା (ମାତ୍ର ୩୦ ଟଙ୍କା ପଞ୍ଜୀକରଣ)। ୨୦୧୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୫ରୁ ଓଡ଼ିଶା ଜରୁରୀକାଳୀନ ମେଡିକାଲ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ସେବା।

(କ) ଗ୍ରାମୀଣ ମହାଜନୀ ପ୍ରଥାରୁ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ 'ଗୋଟି ପ୍ରଥା' (bonded labour) ଜାତ ହୋଇଥିଲା; ୧୯୪୮ ଜୁନ୍‌ରେ ଏହା ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲା। (ଖ) ଓଡ଼ିଶା ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଆଇନ (୧୯୪୮) ବଳରେ ୧୯୪୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧ରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତିର ଭକ୍ତମାନେ ସାଖିଗୋପାଳ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। (ଗ) କୋରାପୁଟର କୋୟାମାନେ 'ଯ' (Yaws) ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୋଗର ଶିକାର ହେଉଥିଲେ। (ଘ) ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଯୋଜନା = ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଥିବା ପରିବାରକୁ ମାସିକ ୩୫ କିଲୋଗ୍ରାମ ଚାଉଳ ସସ୍ତା ଦରରେ (₹୨-୩/କିଲୋ) ଦେବା ଯୋଜନା। (ଙ) ୨୦୦୪ରୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ଯୋଜନା (MGNREGA) ପ୍ରଚଳିତ; ଏଥିରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଲୋକଙ୍କୁ ବର୍ଷକୁ ଅନ୍ୟୂନ ୧୦୦ ଦିନ କାମଧଦା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ।

(ଚ) ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ମହିଳାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ମିଶନ ଶକ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। (ଛ) ମଧୁବାବୁ ପେନ୍‌ସନ ଯୋଜନାରେ ବୃଦ୍ଧ, ବିଧବା, ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଓ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ମାସିକ ଭତ୍ତା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। (ଜ) ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଯୋଜନାରେ BPL ପରିବାରକୁ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ୩୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭରଣା ମିଳେ (ମାତ୍ର ୩୦ ଟଙ୍କା ପଞ୍ଜୀକରଣ)। (ଝ) 'ମୋ କୁଡ଼ିଆ' ଯୋଜନା ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ, ବନ୍ୟା ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଗୃହହୀନ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

(କ) ୧୯୪୬ ମସିହାର ଆଇନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ଯେ ଅଣ-ଆଦିବାସୀମାନେ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଜମି କୌଣସି ଆଳରେ ଜବରଦଖଲ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। (ଖ) ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଅପରାଧୀ ଜନଜାତି ଆଇନ ରଦ କରିଦିଆଗଲା। (ଗ) ଓଡ଼ିଶା ନାଗରିକ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦୂରୀକରଣ ଆଇନ ବଳରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା କ୍ରମଶଃ ଅପସରି ଗଲା।

୧୯୪୬ ମସିହାରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୀତ ହୋଇ ଅଣ-ଆଦିବାସୀ ଆଦିବାସୀ ଜମି ଜବରଦଖଲ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲା।

୧୯୪୮ ଜୁନ୍‌ରେ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗୋଟି ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରାଗଲା (୧୯୭୬ ଆଇନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ)।

ଓଡ଼ିଶା ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଆଇନ (୧୯୪୮) ଓ ଓଡ଼ିଶା ନାଗରିକ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦୂରୀକରଣ ଆଇନ।

୧୯୪୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧ରେ ସାଖିଗୋପାଳ ମନ୍ଦିରରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତିର ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

୨୦୦୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ରେ ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମାଧ୍ୟମରେ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ପାଇଁ 'ମିଶନ ଶକ୍ତି' ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

୨୦୦୮ ଜାନୁଆରୀ ୧ରୁ ବୃଦ୍ଧ, ବିଧବା, ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଓ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁବାବୁ ପେନ୍‌ସନ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

୨୦୦୪ରୁ MGNREGA ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବର୍ଷକୁ ଅନ୍ୟୂନ ୧୦୦ ଦିନ କାମ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ।

ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଥିବା ପରିବାରକୁ ମାସିକ ୩୫ କିଲୋ ଚାଉଳ ସସ୍ତା ଦରରେ ଦେବା ଯୋଜନା।

BPL ପରିବାରକୁ ୩୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ଭରଣା ମିଳେ (ମାତ୍ର ୩୦ ଟଙ୍କା ପଞ୍ଜୀକରଣ)।

କୋରାପୁଟର କୋୟାମାନେ 'ଯ' (Yaws) ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୋଗର ଶିକାର ହେଉଥିଲେ।