Chapter 19: Development of Industry

ସ୍ୱାଧୀନତା ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ: (୧) ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଅଭାବ। (୨) ଭାରତର ଶିଳ୍ପପତିମାନଙ୍କ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆସିବାକୁ ଅନାଗ୍ରହ। (୩) ଓଡ଼ିଶାର ନିଜସ୍ୱ ଶିଳ୍ପୋଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି। (୪) ଓଡ଼ିଶାରେ ରେଳପଥର ଅନଟସରତା ଓ ପୋତାଶ୍ରୟର ଅଭାବ। (୫) ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ମାନବ ସମ୍ପଦର ଅଭାବ।

ମହାନଦୀ ଓ କାଠଯୋଡ଼ି ଉପରେ ପୋଲ ନିର୍ମାଣ; ୧୯୪୯-୫୦ରେ ସୁନ୍‌କି ଓ ଜୟପୁର ରାସ୍ତା ଉନ୍ନତ; ରେଳପଥ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୨୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସର୍ଭେ (ସମ୍ବଲପୁର-ଟିଟିଲାଗଡ଼, ଜଗଦଲପୁର, ଖୋର୍ଦ୍ଧା-ସୋନପୁର-ବଲାଙ୍ଗିର); ଚାନ୍ଦବାଲି, ଗୋପାଳପୁର ଓ ଧାମରା ପୋତାଶ୍ରୟ ଉନ୍ନତୀକରଣ; ଚୌଦ୍ୱାର ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସାର।

ରାଉରକେଲାରେ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା (ଜର୍ମାନ ସହାୟତା, SAIL ପରିଚାଳିତ); କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଦାମନଯୋଡ଼ି ଓ ଅନୁଗୁଳ ଜିଲ୍ଲାର ଅନୁଗୁଳରେ ଜାତୀୟ ଆଲୁମିନିୟମ କମ୍ପାନୀ (NALCO); ୧୯୬୧ରେ ତାଲଚେରରେ ସାର କାରଖାନା; ୧୯୮୧ରେ ପାରାଦୀପ ଫସଫେଟ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (ସାର); ସୁନାବେଡ଼ାରେ ମିଗ୍ ବିମାନର ଇଞ୍ଜିନ କାରଖାନା (ସୋଭିଏତ ରଷିଆ ସହାୟତା)।

ଓଡ଼ିଶାର କୃଷିଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପ — ଚିନିକଳ (ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, ବରଗଡ଼, ଖୋର୍ଦ୍ଧା, ତିର୍ତ୍ତୋଲ, ଆଠଗଡ଼, ଗୋବିନ୍ଦପୁର), ଓଡ଼ିଶା ଲୁଗା କାରଖାନା ଓ ୬ଟି ସୂତାକଳ (ଚୌଦ୍ୱାର, ୧୯୪୯), ଚାଉଳ କଳ, ତୈଲ କଳ, ରେଶମ (ତସର) ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବାଉଁଶଭିତ୍ତିକ କାଗଜ କଳ ପ୍ରମୁଖ।

ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶକଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାଲାଗି ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ନୂତନ ଶିଳ୍ପନୀତି ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ — ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ଶିଳ୍ପୋନ୍ନତ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ କରିବା, ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ଅଧିକ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରି ବେକାର ସମସ୍ୟା ଦୂର କରିବା।

(କ) ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଲୁହାପଥର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖଣିଜ, ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ, କୃଷିଜାତ କଞ୍ଚାମାଲ ଓ ମାନବ ସମ୍ବଳ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା। (ଖ) ମହତାବ ସରକାର (୧୯୪୬-୫୦) ରେଳପଥ ପାଇଁ ~୨୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ସମ୍ବଲପୁର-ଟିଟିଲାଗଡ଼, ଜଗଦଲପୁର ଓ ଖୋର୍ଦ୍ଧା-ସୋନପୁର-ବଲାଙ୍ଗିର ରେଳପଥ ସର୍ଭେ କରାଇଥିଲେ। (ଗ) ଚୌଦ୍ୱାରରେ ଓଡ଼ିଶା ଟେକ୍ସଟାଇଲ ମିଲ (ଲୁଗାକଳ) ଓ ରାଜଗାଙ୍ଗପୁରରେ ଡାଲମିଆ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। (ଙ) ଜାତୀୟ ଆଲୁମିନିୟମ କମ୍ପାନୀ (NALCO)ର ପ୍ରକଳ୍ପ ଦାମନଯୋଡ଼ି (କୋରାପୁଟ) ଓ ଅନୁଗୁଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। (ଚ) ୧୯୮୧ରେ ପାରାଦୀପରେ 'ପାରାଦୀପ ଫସଫେଟ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍' ନାମକ ସାର କାରଖାନା ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କଲା।

(ଛ) ଓଡ଼ିଶାରେ ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ଆୟୋଗର ପ୍ରକଳ୍ପ — ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଛତ୍ରପୁରରେ ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା (rare-earth) କାରଖାନା ଓ ତାଲଚେରରେ ଏକ ଭାରୀ ଜଳ (heavy water) ପ୍ରକଳ୍ପ। (ଜ) କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଯୋଡ଼ା ଓ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଯାଜପୁର ରୋଡ଼ଠାରେ ଫେରୋ ମାଙ୍ଗାନିଜ କାରଖାନା ଅଛି। (ଝ) ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, ବରଗଡ଼, ଖୋର୍ଦ୍ଧା, ତିର୍ତ୍ତୋଲ, ଆଠଗଡ଼ ଓ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଗୋବିନ୍ଦପୁରଠାରେ ଚିନି କାରଖାନା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। (ଞ) ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, ଅନୁଗୁଳ, ପାରାଦୀପ ଓ କଳିଙ୍ଗନଗରକୁ ନାଭିକେନ୍ଦ୍ର କରି ନୂତନ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ଗଢ଼ିଉଠିଛି।

(କ) ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ହୀରାକୁଦଠାରେ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା। (ଖ) ଡାଲମିଆ କମ୍ପାନୀ ରାଜଗାଙ୍ଗପୁରଠାରେ ଏକ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। (ଗ) ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକାରୁ ଡେଭିଡ ଏଫ. ରୋଜେନଙ୍କୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା। (ଘ) ନାଲକୋ ପ୍ରକଳ୍ପ ଛଡ଼ା ଓଡ଼ିଶାରେ ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼ (ବେଦାନ୍ତ) ଓ ହୀରାକୁଦଠାରେ ଆଲୁମିନିୟମ କାରଖାନା ଅବସ୍ଥିତ। (ଙ) ସୁନାବେଡ଼ାର ମିଗ୍ ଇଞ୍ଜିନ କାରଖାନା ସୋଭିଏତ ରଷିଆ ସହଯୋଗରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି। (ଚ) କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଚୌଦ୍ୱାରଠାରେ ଫେରୋ ଆଲ୍‌ଏକ୍ କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି। (ଛ) ଓଡ଼ିଶାର ବ୍ରଜରାଜନଗର, ଚୌଦ୍ୱାର (ଟିଟାଗଡ଼), ରାୟଗଡ଼ା (J.K.) ଓ କୋରାପୁଟ (ସେବା)ଠାରେ କାଗଜ କଳ ରହିଛି। (ଜ) ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶକଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ପାଇଁ ୨୦୦୧ରେ ଓଡ଼ିଶାର ନୂତନ ଶିଳ୍ପନୀତି ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା। (ଝ) ପାରାଦୀପଠାରେ ଏକ ତୈଲ ବିଶୋଧନାଗାର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି।

(କ) ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଉନ୍ନତୀକରଣ କରାଯାଇଥିବା ପୋତାଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ — ପାରାଦୀପ। (ଖ) ପାରାଦୀପକୁ ରେଳପଥ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ କରାଗଲା — ୧୯୭୫। (ଗ) ବକ୍ସାଇଟର ସନ୍ଧାନ ମିଳିଲା — ପଞ୍ଚପଟିମାଲି। (ଘ) ୧୯୬୧ରେ ସାର କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା — ତାଲଚେର। (ଙ) ଓଡ଼ିଶାରେ ଉପସ୍ଥିତି ନାହିଁ — ଆକ୍ସେଞ୍ଚର (Accenture)।

ରାଉରକେଲା ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ଜର୍ମାନ ସହଯୋଗରେ (SAIL ପରିଚାଳିତ) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

ଜାତୀୟ ଆଲୁମିନିୟମ କମ୍ପାନୀ (NALCO)ର ପ୍ରକଳ୍ପ ଦାମନଯୋଡ଼ି (କୋରାପୁଟ) ଓ ଅନୁଗୁଳରେ ଅବସ୍ଥିତ (ବକ୍ସାଇଟ — ପଞ୍ଚପଟିମାଲି)।

୧୯୬୧ରେ ତାଲଚେରଠାରେ ଏକ ସାର କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

୧୯୮୧ରେ ପାରାଦୀପଠାରେ 'ପାରାଦୀପ ଫସଫେଟ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍' ନାମକ ସାର କାରଖାନା ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କଲା।

ସୁନାବେଡ଼ାର ମିଗ୍ ଇଞ୍ଜିନ କାରଖାନା ସୋଭିଏତ ରଷିଆ ସହଯୋଗରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି।

ଡାଲମିଆ କମ୍ପାନୀ ରାଜଗାଙ୍ଗପୁରଠାରେ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

ଡେଭିଡ ଏଫ. ରୋଜେନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଯୋଜନା ପାଇଁ ଅଣାଯାଇଥିଲା।

ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ, ଓଡ଼ିଶାକୁ ଶିଳ୍ପୋନ୍ନତ କରିବା ଓ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା।

୧୯୭୫ ମସିହାରେ ପାରାଦୀପ ପୋତାଶ୍ରୟ ରେଳପଥ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲା।

୧୯୪୯ରେ ଚୌଦ୍ୱାରଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓଡ଼ିଶା ଲୁଗା କାରଖାନା ପ୍ରଥମ କୃଷିଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପ ଥିଲା।