AllBoardSolutionFREE

Chapter 21: Formation of New States

ରାଜନୀତି — ଅଧ୍ୟାୟ ୧, ପାଠ ୧: ନୂତନ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ

History & Political Science · Odisha Board Class 10 · 6 Questions · 16 Quiz

📖 ରାଜନୀତି — ନୂତନ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ: ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାରରେ।

ରାଜନୀତି — ନୂତନ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ

📌 ୧. ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ସୀମା ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଏକାଭାଷୀ ଲୋକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଥିଲେ। ତେଣୁ ଭାଷା ଆଧାରରେ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନର ଦାବି ଉଠିଲା — ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶାସନ ସହଜ ଓ ଭାଷା-ସଂସ୍କୃତି ସୁରକ୍ଷିତ ହେବ।

🔥 ୨. ଆନ୍ଧ୍ର ଗଠନ

ତେଲୁଗୁଭାଷୀ ପ୍ରଦେଶ ଦାବିରେ ପୋଟ୍ଟି ଶ୍ରୀରାମୁଲୁ ଅନଶନ କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଫଳରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ (1953) ଗଠିତ — ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ଗଠିତ ପ୍ରଥମ ରାଜ୍ୟ।

📋 ୩. ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆୟୋଗ

1953 — ଆନ୍ଧ୍ର (ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ) 1956 — ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ 2000 — ଛତିଶଗଡ଼, ଝାଡଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ 2014 — ତେଲେଙ୍ଗାନା 2019 — J&K, ଲଦାଖ୍ (କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ)
ଚିତ୍ର: ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନର ସମୟରେଖା
  • ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆୟୋଗ (SRC) 1953 — ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ।
  • ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ 1956 — ଏହା ଅନୁସାରେ ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ଭାଷା ଆଧାରରେ ଗଠିତ।

🆕 ୪. ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜ୍ୟ

ରାଜ୍ୟବର୍ଷ
ଗୁଜରାଟ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର1960
ସିକ୍କିମ୍1975
ଛତିଶଗଡ଼, ଝାଡଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ2000
ତେଲେଙ୍ଗାନା2014
J&K ଓ ଲଦାଖ୍ (କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ)2019

🏛️ ୫. ରାଜ୍ୟ ବନାମ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ

ରାଜ୍ୟ (State): ନିଜ ନିର୍ବାଚିତ ସରକାର ଥାଏ। କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ (UT): କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସିଧାସଳଖ ଶାସନ କରେ (ରାଷ୍ଟ୍ରପତି/ଉପରାଜ୍ୟପାଳ ମାଧ୍ୟମରେ)।

🧠 ମନେରଖ: ଆନ୍ଧ୍ର=ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ (1953)। SRC 1953 (ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ), ଆଇନ 1956। ତେଲେଙ୍ଗାନା=2014, J&K/ଲଦାଖ୍=2019।
⭐ ପରୀକ୍ଷାରେ: ① ଆନ୍ଧ୍ର=ପ୍ରଥମ (1953, ପୋଟ୍ଟି ଶ୍ରୀରାମୁଲୁ)। ② SRC 1953 (ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ), ଆଇନ 1956। ③ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜ୍ୟ (ସାରଣୀ)। ④ ରାଜ୍ୟ vs କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ।
📲 Join our WhatsApp Channel

Get free daily notes, new chapter solutions, model question papers & exam updates — straight on your phone.

Follow on WhatsApp →