📖 ଅଧ୍ୟାୟ ୫ — ପରିସଂଖ୍ୟାନ: ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦାହରଣ ସହ।
ଅଧ୍ୟାୟ ୫ — ପରିସଂଖ୍ୟାନ
📌 ୧. କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରବଣତାର ୩ ମାପ
ତଥ୍ୟର ମଝି ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିବା ପାଇଁ ୩ ମାପ — ମାଧ୍ୟମାନ (ହାରାହାରି), ମଧ୍ୟମା (କ୍ରମରେ ମଝି ମାନ), ସଂଖ୍ୟାଗୁରୁ (ସର୍ବାଧିକ ଥର ଥିବା ମାନ)।
🧮 ୨. ମାଧ୍ୟମାନ ସୂତ୍ର
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ: ମାଧ୍ୟ = Σfx / Σf · ଆରୋପିତ ମାଧ୍ୟ: A + (Σfd / Σf)
ଶ୍ରେଣୀ ଚିହ୍ନ (x) = (ନିମ୍ନ ସୀମା + ଉଚ୍ଚ ସୀମା)/2
ଉଦା: 5,8,10,12,15 → ଯୋଗ=50, n=5 → ମାଧ୍ୟ=50/5=10।
📊 ୩. ମଧ୍ୟମା ଓ ସଂଖ୍ୟାଗୁରୁ
ମଧ୍ୟମା: 1,3,5,7,9,11 (6 ପଦ) → ମଝି ଦୁଇ 5,7 → ମଧ୍ୟମା=(5+7)/2=6। (ଅଯୁଗ୍ମ ପଦ ହେଲେ ମଝି ପଦ)।
ସଂଖ୍ୟାଗୁରୁ: 2,3,3,3,5,7 → 3 ସର୍ବାଧିକ ଥର → Mode=3।
ସମ୍ପର୍କ: Mode = 3 Median − 2 Mean
🧠 ମନେରଖ: ଶ୍ରେଣୀକୃତ ତଥ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁ (x), ତାପରେ Σfx/Σf। Mode=3Median−2Mean।
⭐ ପରୀକ୍ଷାରେ: ① ୩ ମାପ। ② Mean=Σfx/Σf (ଆରୋପିତ ମାଧ୍ୟ)। ③ ଶ୍ରେଣୀ ଚିହ୍ନ। ④ Mode=3Median−2Mean।