ଅଧ୍ୟାୟ ୧: ପୋଷଣ
MIL (ଓଡ଼ିଆ) · ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ · ସାରଳା ଦାସ
📖 ପଦ୍ୟ ୧ — ମାନଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ମହାନତା (MIL ଓଡ଼ିଆ, ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ): କବି ପରିଚୟ, ସାରାଂଶ, ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ମୂଳଭାବ।
ସାରଳା ଦାସ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଆଦିକବି ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେ ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର କବି। ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ମହାଭାରତକୁ ସେ ପ୍ରଥମ କରି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ରୂପାନ୍ତର କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରଚନାରେ ଓଡ଼ିଶାର ମାଟି, ପାଣି, ପବନ ଓ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଜୀବନର ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର ଫୁଟି ଉଠିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ 'ମାଟିର ମହାକବି' କୁହାଯାଏ। ସେ ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତୁଡ଼ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜା କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ସମକାଳୀନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଚନା — ମହାଭାରତ, ଚଣ୍ଡୀପୁରାଣ ଓ ବିଚିତ୍ର ରାମାୟଣ।
ଏହି ପଦ୍ୟାଂଶ ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ମହାଭାରତରୁ ଗୃହୀତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବିରୋଧୀ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ନିଷ୍ପାପ ଶିଶୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଗୁରୁପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନିଦ୍ରିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବଧ କରି ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଆଣନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି ମହାମାନୀ ରାଜା ମାନଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୁଏ। ଶତ୍ରୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ପାପ ଶିଶୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ତାଙ୍କ ପିତୃସୁଲଭ ହୃଦୟ ବିଳାପ କରେ। ସେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କୁ ଏହି କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତିରସ୍କାର କରନ୍ତି ଓ ନ୍ୟାୟର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆକୁଳ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା, କ୍ଷମା ଓ ମାନବିକତା ଦେଖାଇ ମାନଗୋବିନ୍ଦ ନିଜ ଚାରିତ୍ରିକ ମହାନତା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।
| ଶବ୍ଦ | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ମହାନତା | ମହତ୍ତ୍ୱ, ବଡ଼ପଣ, ଉଚ୍ଚ ଚରିତ୍ର |
| ବ୍ୟାକୁଳ | ଅସ୍ଥିର, ଦୁଃଖିତ |
| ପିତୃସୁଲଭ | ପିତା ପରି ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ |
| ବିଳାପ | କାନ୍ଦିବା, ଶୋକ ପ୍ରକାଶ |
| ତିରସ୍କାର | ନିନ୍ଦା, ଭର୍ତ୍ସନା |
| ନିଷ୍ପାପ | ଦୋଷଶୂନ୍ୟ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ |
ପ୍ରକୃତ ବୀରତ୍ୱ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ ଜିତିବାରେ ନୁହେଁ; ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା, କ୍ଷମା ଓ ନ୍ୟାୟବୋଧ ଦେଖାଇବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ମହାନତା — ଏହା ହିଁ ଏହି ପଦ୍ୟର ମୂଳ ଶିକ୍ଷା।
Get free daily notes, new chapter solutions, model question papers & exam updates — straight on your phone.
Follow on WhatsApp →