ଗଳ୍ପ ୨: କାଳର କପୋଳ ତଳେ

ଅଧ୍ୟାୟ ୧: ପୋଷଣ

MIL (ଓଡ଼ିଆ) · ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ · ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ

📖 ଗଳ୍ପ ୨ — କାଳର କପୋଳ ତଳେ (MIL ଓଡ଼ିଆ, ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ): ଲେଖକ ପରିଚୟ, ସାରାଂଶ, ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ମୂଳଭାବ।

ଗଳ୍ପ ୨ — କାଳର କପୋଳ ତଳେ

✍️ ଲେଖିକା ପରିଚୟ

ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଓ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ ଏକ ସୁପରିଚିତା ନାମ। ସେ (୧୯୩୧–୨୦୦୬) ଏକ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସାହିତ୍ୟିକ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ — ତାଙ୍କ ପିତା କାଳିନ୍ଦୀଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଥିଲେ 'ସବୁଜ' ସାହିତ୍ୟର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ। ଛାତ୍ରୀ ଅବସ୍ଥାରୁ ସେ କବିତା ଓ ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ଲେଖୁଥିଲେ। ସେ ଥରେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପ ସଙ୍କଳନ — 'କେତୋଟି କଥା' ଓ 'ସ୍ୱପ୍ନଦଂଶ'। ଅନୁଦିତ କୃତି 'ଗାନ୍ଧି କଥାମୃତ' ପାଇଁ ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଓ ୧୯୮୮ରେ 'ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ' ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ।

📜 ସାରାଂଶ

ଏହା ଏକ ଐତିହାସିକ ଗଳ୍ପ, ଯାହା କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ବିଜୟ ଲାଗି କଳିଙ୍ଗ ଉପରେ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏତେ ରକ୍ତପାତ ହେଲା ଯେ ଦୟା ନଦୀର ଜଳ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇ 'ରକ୍ତ ନଦୀ' ପରି ଦେଖାଗଲା। କଳିଙ୍ଗବାସୀଙ୍କ ଜାତୀୟତାବୋଧ, ବୀରତ୍ୱ, ନାରୀର ସ୍ୱାଭିମାନ ଓ ଦେଶ ପାଇଁ ଆତ୍ମବଳିଦାନ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ହିଂସା ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧଖୋର ଅଶୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା — ସେ ଅହିଂସା, ଦୟା ଓ କ୍ଷମାର ପଥ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଶିଳାଲେଖମାନଙ୍କରେ ଏହି ଆଦର୍ଶ ଲେଖିଲେ। ଏହିପରି ଗଳ୍ପଟି ଜଣେ ହିଂସ୍ର ଯୁଦ୍ଧଖୋରଙ୍କ ମାନବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଚମତ୍କାର ଭାବେ ଦର୍ଶାଏ।

📘 ଶବ୍ଦାର୍ଥ

ଶବ୍ଦ	ଅର୍ଥ
କପୋଳ	ଗାଲ
ଶିଳାଲେଖ	ପଥର ଉପରେ ଖୋଦିତ ଲେଖା
ଅହିଂସା	ହିଂସା ନ କରିବା
ବିଜୟ କେତନ	ବିଜୟ ପତାକା
ଜାତୀୟତାବୋଧ	ଦେଶପ୍ରେମ, ଜାତି ପ୍ରତି ଗର୍ବ
ଆତ୍ମବଳିଦାନ	ନିଜ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ

💡 ମୂଳଭାବ

ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ରକ୍ତପାତ ଓ ଦୁଃଖ ଆଣେ; ପ୍ରକୃତ ବିଜୟ ଅହିଂସା, ଦୟା ଓ କ୍ଷମାରେ। କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଅଶୋକଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏହି ମହାନ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ — ଏହା ହିଁ ଗଳ୍ପର ମୂଳ ଭାବ।

🧠 ମନେରଖ: ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ = ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସାହିତ୍ୟିକା (୧୯୩୧–୨୦୦୬), 'ଗାନ୍ଧି କଥାମୃତ' ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ। ଗଳ୍ପ — କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ, ଦୟା ନଦୀ, ଅଶୋକଙ୍କ ଅହିଂସା-ପରିବର୍ତ୍ତନ।

📘 ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

କ. ବସ୍ତୁନିଷ୍ଠ ପ୍ରଶ୍ନ

୧'କାଳର କପୋଳ ତଳେ' ଗଳ୍ପର ଲେଖିକା କିଏ?

ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ।

୨ଏହି ଗଳ୍ପ କେଉଁ ଐତିହାସିକ ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ଆଧାରିତ?

କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ।

୩କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ କେଉଁ ନଦୀ କୂଳରେ ହୋଇଥିଲା?

ଦୟା ନଦୀ।

ଖ. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ

୪କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୟା ନଦୀ କିପରି ଦେଖାଗଲା ଓ କାହିଁକି?

ଯୁଦ୍ଧରେ ଏତେ ରକ୍ତପାତ ହେଲା ଯେ ଦୟା ନଦୀର ଜଳ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇ 'ରକ୍ତ ନଦୀ' ପରି ଲାଲ୍ ଦେଖାଗଲା।

୫କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଅଶୋକଙ୍କ ମନରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲା?

ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ହିଂସା ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଅଶୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରି ଅହିଂସା, ଦୟା ଓ କ୍ଷମାର ପଥ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ଗ. ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ

୬'କାଳର କପୋଳ ତଳେ' ଗଳ୍ପରେ ଅଶୋକଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ବିଜୟର ଲୋଭରେ କଳିଙ୍ଗ ଉପରେ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କଲେ। କଳିଙ୍ଗବାସୀ ଅସୀମ ବୀରତ୍ୱ, ଜାତୀୟତାବୋଧ ଓ ଆତ୍ମବଳିଦାନ ସହିତ ଲଢ଼ିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଏତେ ରକ୍ତପାତ ହେଲା ଯେ ଦୟା ନଦୀ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଗଲା। ବିଜୟ ପରେ ମୃତ୍ୟୁ, କ୍ରନ୍ଦନ ଓ ଧ୍ୱଂସର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅଶୋକଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା କମ୍ପିଗଲା। ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ ଯୁଦ୍ଧର ବିଜୟ ପ୍ରକୃତ ବିଜୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ସେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ଅହିଂସା, ଦୟା ଓ କ୍ଷମାର ପଥ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶିଳାଲେଖମାନଙ୍କରେ ଏହି ଆଦର୍ଶ ଖୋଦିତ କଲେ। ଏହିପରି ଜଣେ ହିଂସ୍ର ଯୁଦ୍ଧଖୋର ଜଣେ ଦୟାଳୁ, ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ ସମ୍ରାଟରେ ପରିଣତ ହେଲେ।

ଅଧିକ ଅଭ୍ୟାସ (ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ)

କ. ବସ୍ତୁନିଷ୍ଠ

୧ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀଙ୍କ ଦୁଇଟି ଗଳ୍ପ ସଙ୍କଳନର ନାମ ଲେଖ।

କେତୋଟି କଥା ଓ ସ୍ୱପ୍ନଦଂଶ।

୨କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ କେଉଁ ନଦୀ କୂଳରେ ହୋଇଥିଲା?

ଦୟା ନଦୀ।

ଖ. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

୩କଳିଙ୍ଗବାସୀଙ୍କ କେଉଁ ଗୁଣ ଏହି ଗଳ୍ପରେ ଦେଖାଯାଏ?

ବୀରତ୍ୱ, ଜାତୀୟତାବୋଧ, ନାରୀର ସ୍ୱାଭିମାନ ଓ ଦେଶ ପାଇଁ ଆତ୍ମବଳିଦାନ।

୪ଏହି ଗଳ୍ପରୁ ଆମେ କି ଶିକ୍ଷା ପାଉ?

ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଧ୍ୱଂସ ଆଣେ; ପ୍ରକୃତ ବିଜୟ ଅହିଂସା, ଦୟା ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଅଛି — ଏହି ଶିକ୍ଷା ପାଉ।

ଗ. ଦୀର୍ଘ

୫କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ (ପ୍ରାୟ ୨୬୧ ଖ୍ରୀ.ପୂ.) ଭାରତୀୟ ଇତିହାସର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ରକ୍ତପାତ ଓ ଜୀବନହାନି ଘଟିଲା, ଦୟା ନଦୀ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଗଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବିଜୟୀ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ଅନୁତପ୍ତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ଅହିଂସା, ଦୟା ଓ ଶାନ୍ତିର ବାର୍ତ୍ତା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଚାର କଲେ। ଏହି କାରଣରୁ କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ଅମର।