ଇତିହାସ (History) · ଓଡ଼ିଶା ବୋର୍ଡ ନବମ ଶ୍ରେଣୀ · ଟିପ୍ପଣୀ + ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ ସମାଧାନ + ୨୫ Quiz
📖 ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନ (NAM): ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀ (ସାମ୍ୟବାଦୀ ଓ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ) ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିରେ ଯୋଗ ନ ଦେଇ ନିରପେକ୍ଷ ରହିବା। ଏହି ପାଠରେ ବାନ୍ଦୁଙ୍ ସମ୍ମିଳନୀ, ପଞ୍ଚଶୀଳ, ନେହେରୁ-ଟିଟୋ-ନାସେର୍, ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ଠାରୁ ଶାର୍ମ ଏଲ୍ ଶେଖ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମିଳନୀ ଓ NAM ର ଅବଦାନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନର ଆରମ୍ଭ
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାର ବହୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲେ, ମାତ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ବଡ଼ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ଦରକାର ଥିଲା। ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀ ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀ (ସୋଭିଏତ୍ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଓ ଆମେରିକା ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ)ରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା। ଅନେକ ନୂତନ ସ୍ୱାଧୀନ, ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ନିରାପଦ ଦୂରତ୍ୱ ରଖି ନିରପେକ୍ଷ ରହିବାକୁ ଉଚିତ ମନେ କଲେ ଓ ପରସ୍ପର ସହ ସହଯୋଗ କଲେ → ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନ (NAM) ଆରମ୍ଭ।
ବାନ୍ଦୁଙ୍ ସମ୍ମିଳନୀ (୧୯୫୫): ୧୯୫୫ ଏପ୍ରିଲ୍ରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ପଶ୍ଚିମ ଜାଭାର ବାନ୍ଦୁଙ୍ଠାରେ 'ଆଫ୍ରୋ-ଏସୀୟ' ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମିଳନୀରେ NAM ର ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ୨୩ଟି ଏସୀୟ ଓ ୬ଟି ଆଫ୍ରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଯୋଗ ଦେଲେ। ବାନ୍ଦୁଙ୍ ସମ୍ମିଳନୀର ଆତ୍ମା ଥିଲେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁ; ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚଶୀଳ ନୀତି ସେଠାରେ ଗୃହୀତ ହେଲା।
ପଞ୍ଚଶୀଳ (୫ ନୀତି, ୧୯୫୪ ଭାରତ-ଚୀନ): ① ଅନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସୀମା ଓ ସାର୍ବଭୌମ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ; ② ଅନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣରୁ ବିରତ ରହିବା; ③ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନ କରିବା; ④ ସମାନତା ଭିତ୍ତିରେ ବନ୍ଧୁତା ସ୍ଥାପନ; ⑤ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ।
ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା (Non-Alignment): ସାମ୍ୟବାଦୀ ବା ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଯୋଗ ନ ଦେଇ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା। ଲକ୍ଷ୍ୟ — ସ୍ୱାଧୀନତା ସୁରକ୍ଷା, ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ଓ ଉପନିବେଶବାଦ ବିଲୋପ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ ଓ ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି। ନେହେରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ NAM ସୁଦୃଢ଼ ହେଲା; ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସୁକର୍ଣ୍ଣୋ, ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆର ମାର୍ଶାଲ୍ ଟିଟୋ ଓ ଇଜିପ୍ଟର ଅବ୍ଦୁଲ୍ ନାସେର୍ଙ୍କ ସହଯୋଗ ଏହାକୁ ପରିପୁଷ୍ଟ କଲା। NAM ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱ (Third World) ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ପ୍ରମୁଖ ସମ୍ମିଳନୀ
| ସମ୍ମିଳନୀ | ବର୍ଷ | ସ୍ଥାନ (ଦେଶ) |
|---|
| ପ୍ରଥମ | ୧୯୬୧ | ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ (ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ) |
| ଦ୍ୱିତୀୟ | ୧୯୬୪ | କାଇରୋ (ଇଜିପ୍ଟ) |
| ତୃତୀୟ | ୧୯୭୦ | ଲୁସାକା (ଜାମ୍ବିଆ) |
| ଚତୁର୍ଥ | ୧୯୭୩ | ଆଲ୍ଜିୟର୍ସ (ଆଲ୍ଜେରିଆ) |
| ପଞ୍ଚମ | ୧୯୭୬ | କଲମ୍ବୋ (ଶ୍ରୀଲଙ୍କା) |
| ଷଷ୍ଠ | ୧୯୭୯ | ହାବାନା (କ୍ୟୁବା) |
| ସପ୍ତମ | ୧୯୮୩ | ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ (ଭାରତ) |
| ଅଷ୍ଟମ | ୧୯୮୬ | ହାରାରେ (ଜିମ୍ବାବ୍ୱେ) |
| ନବମ | ୧୯୮୯ | ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ (ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ) |
| ଦଶମ | ୧୯୯୨ | ଜାକର୍ତ୍ତା (ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ) |
| ଏକାଦଶ | ୧୯୯୫ | କାର୍ତ୍ତାଜେନା (କଲମ୍ବିଆ) |
| ଦ୍ୱାଦଶ | ୧୯୯୮ | ଡରବାନ୍ (ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା) |
| ତ୍ରୟୋଦଶ | ୨୦୦୩ | କୁଆଲାଲାମ୍ପୁର (ମାଲୟେସିଆ) |
| ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ | ୨୦୦୬ | ହାବାନା (କ୍ୟୁବା) |
| ପଞ୍ଚଦଶ | ୨୦୦୯ | ଶାର୍ମ ଏଲ୍ ଶେଖ୍ (ଇଜିପ୍ଟ) |
କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ
- ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ (୧୯୬୧): ପ୍ରଥମ ସମ୍ମିଳନୀ; ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି, ନିରସ୍ତ୍ରୀକରଣ ଓ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପରୀକ୍ଷା ନିଷେଧ; ଉପନିବେଶବାଦ-ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ବିରୋଧରେ ନିନ୍ଦା।
- ଲୁସାକା (୧୯୭୦): ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତେଜନା ଦୂର କରିବାକୁ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉପରେ ଦୃଢ଼ମତ।
- ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ (୧୯୮୩): ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ଆଣବିକ ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିରତ ରହିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ; ନୂତନ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା।
- ହାରାରେ (୧୯୮୬): ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ (Apartheid) ବିଲୋପ; ନାମିବିଆ, କାମ୍ବୋଡିଆ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ଇରାନ୍-ଇରାକ୍ ସମସ୍ୟା।
- ଜାକର୍ତ୍ତା (୧୯୯୨): ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଅବସାନ ଓ ସୋଭିଏତ୍ ବିଲୟ ପରେ ପ୍ରଥମ ସମ୍ମିଳନୀ।
ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନର ଅବଦାନ
- ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ ଦିଗରେ ସଫଳ ପଦକ୍ଷେପ; ଉପନିବେଶବାଦର ବିଲୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ।
- ନୂତନ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏକତ୍ର ହୋଇ ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱର ଅଭ୍ୟୁଦୟ।
- ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ଅନ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଉଦ୍ୟମ।
- ସାମରିକ ମେଣ୍ଟକୁ ବିରୋଧ; SEATO, CENTO ଓ ୱାର୍ସ ଚୁକ୍ତିର ବିଫଳତା NAM ର କାର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷତାର ପ୍ରମାଣ।
- ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସଙ୍କୁଚିତ; ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘକୁ ଅଧିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ କରିବା; ଦୁର୍ବଳ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ।
💡 ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୁନରାଲୋଚନା
① ବାନ୍ଦୁଙ୍ (୧୯୫୫) → NAM ର ରୂପରେଖ, ନେହେରୁଙ୍କ ପଞ୍ଚଶୀଳ। ② ନେତା: ନେହେରୁ, ସୁକର୍ଣ୍ଣୋ (ଟିଟୋ), ନାସେର୍ → ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱ। ③ ପ୍ରଥମ ସମ୍ମିଳନୀ ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ (୧୯୬୧), ୭ମ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ (୧୯୮୩)। ④ ଲକ୍ଷ୍ୟ: ନିରପେକ୍ଷତା, ଉପନିବେଶବାଦ ବିଲୋପ, ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି।
ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ — ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର
୧. ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୧(କ)ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା?
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାର ବହୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲେ। ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀ ସାମ୍ୟବାଦୀ (ସୋଭିଏତ୍) ଓ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ (ଆମେରିକା) ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା। ଅନେକ ନୂତନ ସ୍ୱାଧୀନ, ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ନିରାପଦ ଦୂରତ୍ୱ ରଖି ନିରପେକ୍ଷ ରହିବାକୁ ଉଚିତ ମନେ କଲେ ଓ ଜାତୀୟ ପୁନର୍ଗଠନ ତଥା ଅର୍ଥନୈତିକ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ପରସ୍ପର ସହ ସହଯୋଗ କଲେ → ଏହିପରି ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
୧(ଖ)ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନର ଲକ୍ଷ୍ୟ କ'ଣ? ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରସାରରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ କିଏ?
ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା: ସାମ୍ୟବାଦୀ ବା ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଯୋଗ ନ ଦେଇ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ।
ଲକ୍ଷ୍ୟ: ସ୍ୱାଧୀନତା ସୁରକ୍ଷା, ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ଓ ଉପନିବେଶବାଦ ବିଲୋପ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ ଓ ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା।
ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି: ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁ, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସୁକର୍ଣ୍ଣୋ, ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆର ମାର୍ଶାଲ୍ ଟିଟୋ ଓ ଇଜିପ୍ଟର ଅବ୍ଦୁଲ୍ ନାସେର୍।
୧(ଗ)ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପରେଖ କେବେ ଓ କେଉଁଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା? ସେଠାରେ କେତୋଟି ଏସୀୟ ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ଓ ସେମାନେ କେଉଁସବୁ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ?
୧୯୫୫ ଏପ୍ରିଲ୍ରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ପଶ୍ଚିମ ଜାଭାର ବାନ୍ଦୁଙ୍ଠାରେ 'ଆଫ୍ରୋ-ଏସୀୟ' ସମ୍ମିଳନୀରେ NAM ର ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। ୨୩ଟି ଏସୀୟ ଓ ୬ଟି ଆଫ୍ରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ NAM ରାଷ୍ଟ୍ର ଶକ୍ତି-ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ନୁହନ୍ତି। ନେହେରୁଙ୍କ ପଞ୍ଚଶୀଳ ନୀତି ସେଠାରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା।
୧(ଘ)ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିଗରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନର ଅବଦାନ ଆଲୋଚନା କର।
① ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ମହାଶକ୍ତି-ମେଣ୍ଟ ଯୁଗରେ ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ NAM ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ନେଲା ଓ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଅବସାନରେ ସଫଳ ପଦକ୍ଷେପ ନେଲା; ② ଉପନିବେଶବାଦ ବିଲୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କଲା; ③ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ଅନ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଉଦ୍ୟମ; ④ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟକୁ ବିରୋଧ କରି ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସଙ୍କୁଚିତ କଲା; ⑤ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘକୁ ଅଧିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ କଲା ଓ ଦୁର୍ବଳ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଦେଲା।
୨. ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୨(କ)ପ୍ରଥମ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗଦେଇଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ କି' କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ?
(ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ ୧୯୬୧) ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତି ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନୀତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ; ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି-ପ୍ରୟୋଗକୁ ବିରୋଧ, ନିରସ୍ତ୍ରୀକରଣ ସପକ୍ଷରେ ମତ ଓ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପରୀକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧର ସୁପାରିସ; ଉପନିବେଶବାଦ-ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ବିରୋଧରେ ସାଧାରଣ ନିନ୍ଦା ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ।
୨(ଖ)ପଞ୍ଚମ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀ କେବେ ଓ କେଉଁଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା? ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ କେଉଁ ବିଷୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରାଯାଇଥିଲା?
ପଞ୍ଚମ ସମ୍ମିଳନୀ ୧୯୭୬ ଅଗଷ୍ଟରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର କଲମ୍ବୋଠାରେ (୮୬ ଦେଶ) ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ବିକାଶୋନ୍ମୁଖୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନ୍ୟାୟୋଚିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଧିକାର ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦର ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟଙ୍କ 'ଭିଟୋ' କ୍ଷମତା ଉଚ୍ଛେଦ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
୨(ଗ)ନୂଆଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ଏକ ଶିଖର ବୈଠକ କେବେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା? ଏଠାରେ କି' ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିଲା?
୧୯୮୩ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ୯୯ଟି NAM ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଶିଖର ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ଆଣବିକ ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିରତ ରହିବାକୁ ନିବେଦନ ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଇଥିଲା।
୨(ଘ)ଲୁସାକା ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ କି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା?
(ଲୁସାକା ୧୯୭୦) 'ଶାନ୍ତି ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସହଯୋଗ' ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ; ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତେଜନା ଦୂର କରିବାକୁ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ମତ ପ୍ରକାଶ; ଉପନିବେଶବାଦ ନିନ୍ଦା ଓ ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସହଯୋଗ କାମନା।
୨(ଙ)ବାନ୍ଦୁଙ୍ ସମ୍ମିଳନୀର ଆତ୍ମା କିଏ ଥିଲେ? ତାଙ୍କର କେଉଁ ନୀତି ସେଠାରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା?
ବାନ୍ଦୁଙ୍ ସମ୍ମିଳନୀର ଆତ୍ମା ଥିଲେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁ। ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚଶୀଳ (ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ) ନୀତି ସେଠାରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା।
୨(ଚ)ହାରାରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ କେତୋଟି ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ଯୋଗଦେଇଥିଲେ? ସେଠାରେ କେଉଁ ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା?
(ହାରାରେ ୧୯୮୬) ୧୦୧ଟି ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ① ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୋପ ପାଇଁ ବିଶଦ ଆଲୋଚନା ଓ ପ୍ରସ୍ତାବ; ② ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ସହଯୋଗ ଆହ୍ୱାନ (ତଥା ନାମିବିଆ, କାମ୍ବୋଡିଆ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ଇରାନ୍-ଇରାକ୍ ସମସ୍ୟା ଆଲୋଚନା)।
୨(ଛ)୧୯୮୯ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରେ କେଉଁଠାରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା? ସମ୍ମିଳନୀରେ କେଉଁ ବିଷୟରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଥିଲା?
୧୯୮୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆର ରାଜଧାନୀ ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ଠାରେ (ନବମ, ୯୮ ରାଷ୍ଟ୍ର) ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅର୍ଥନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ନୂତନ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ଓ ସହଯୋଗ ଉପରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଥିଲା।
୨(ଜ)ତ୍ରୟୋଦଶ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ'ଣ ଆଲୋଚିତ ହୋଇଥିଲା?
(କୁଆଲାଲାମ୍ପୁର ୨୦୦୩) ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ଓ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘର ଦୃଢ଼ୀକରଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ; ଇରାକ୍ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ସମସ୍ୟା ତଥା ବିଶ୍ୱ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ମୂଳୋତ୍ପାଟନ ଉପରେ ଆଲୋଚନା।
୨(ଝ)ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀ କେବେ ଓ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
୨୦୦୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ କ୍ୟୁବାର ରାଜଧାନୀ ହାବାନାଠାରେ (୧୧୮ ରାଷ୍ଟ୍ର) ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
୨(ଞ)ପଞ୍ଚଦଶ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀ କେଉଁଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା? ଏଥିରେ କେତୋଟି ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ?
୨୦୦୯ ଜୁଲାଇରେ ଇଜିପ୍ଟର ଶାର୍ମ ଏଲ୍ ଶେଖ୍ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏଥିରେ ୧୧୮ଟି ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
୩. ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୩(କ)କାହା ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନ ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇଥିଲା?
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ।
୩(ଖ)କେଉଁମାନଙ୍କ ସହଯୋଗ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ପରିପୁଷ୍ଟ କରିଥିଲା?
ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସୁକର୍ଣ୍ଣୋ, ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆର ମାର୍ଶାଲ୍ ଟିଟୋ ଓ ଇଜିପ୍ଟର ଅବ୍ଦୁଲ୍ ନାସେର୍ଙ୍କ ସହଯୋଗ।
୩(ଗ)କେଉଁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା?
ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
୩(ଘ)କେଉଁ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ ବୃହତ୍ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସାମରିକ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା?
ହାବାନା ସମ୍ମିଳନୀ (୧୯୭୯)ରେ।
୩(ଙ)ଆଲ୍ଜିୟର୍ସ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ କେତୋଟି ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ?
୭୬ଟି ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତିନିଧି (ଆଲ୍ଜିୟର୍ସ ୧୯୭୩)।
୩(ଚ)ଲୁସାକା କେଉଁ ଦେଶର ରାଜଧାନୀ?
ଲୁସାକା ଜାମ୍ବିଆର ରାଜଧାନୀ।
୩(ଛ)ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନର ସପ୍ତମ ସମ୍ମିଳନୀ କେଉଁଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
ଭାରତର ରାଜଧାନୀ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀଠାରେ (୧୯୮୩)।
୩(ଜ)ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନ କେଉଁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲା?
ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ (Apartheid) ବିଲୋପ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଉଦ୍ୟମ।
୩(ଝ)କେଉଁ ଚୁକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ବିଫଳତା ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନର କାର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷତାର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ?
SEATO, CENTO ଓ ୱାର୍ସ ଚୁକ୍ତିର ବିଫଳତା।
୩(ଞ)ପଞ୍ଚଦଶ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀ କେଉଁଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
ଇଜିପ୍ଟର ଶାର୍ମ ଏଲ୍ ଶେଖ୍ଠାରେ (୨୦୦୯)।
୪. ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ
୪(କ)କେଉଁ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ରୁଷିଆର ସୈନ୍ୟ ଅପସାରଣ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା?
(i) ହାବାନା ୧୯୭୯ (ii) ହାରାରେ ୧୯୮୬ (iii) ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ୧୯୮୩ (iv) ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ ୧୯୮୯ — ଉତ୍ତର: (ii) ହାରାରେ ୧୯୮୬।
୪(ଖ)ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସମ୍ମିଳନୀ କେଉଁଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
(i) ବାନ୍ଦୁଙ୍ (ii) ଲୁସାକା (iii) କାଇରୋ (iv) ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ — ଉତ୍ତର: (iv) ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍।
୪(ଗ)କେଉଁ ବିଷୟଟି ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ବେଲ୍ଗ୍ରେଡ୍ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଆଲୋଚିତ ହୋଇଥିଲା?
(i) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଛେଦ (ii) ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଅବସ୍ଥା (iii) ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ବିଲୋପ (iv) ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ବିରୋଧରେ ସାଧାରଣ ନିନ୍ଦା — ଉତ୍ତର: (ii) ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଅବସ୍ଥା।
୪(ଘ)କେଉଁ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତେଜନା ଦୂର କରିବାକୁ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ କରିଦେବା ପାଇଁ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା?
(i) ଲୁସାକା ସମ୍ମିଳନୀ (୧୯୭୦) (ii) ହାବାନା ସମ୍ମିଳନୀ (୧୯୭୯) (iii) କଲମ୍ବୋ ସମ୍ମିଳନୀ (୧୯୭୬) (iv) ହାରାରେ ସମ୍ମିଳନୀ (୧୯୮୬) — ଉତ୍ତର: (i) ଲୁସାକା ସମ୍ମିଳନୀ (୧୯୭୦)।
୪(ଙ)କେଉଁ ବିଷୟରେ ୧୯୮୬ ମସିହାର ହାରାରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା?
(i) ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦର ଦୂରୀକରଣ (ii) ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କର ସଂସ୍କାର (iii) ସାମରିକ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକର ଧ୍ୱଂସ (iv) ବର୍ଣ୍ଣ ବୈଷମ୍ୟ ନୀତିର ବିଲୋପ — ଉତ୍ତର: (iv) ବର୍ଣ୍ଣ ବୈଷମ୍ୟ ନୀତିର ବିଲୋପ।