Chapter 3 (Lesson 2): Formation of Military Blocs — Race for Armaments
ଇତିହାସ (History) · ଓଡ଼ିଶା ବୋର୍ଡ ନବମ ଶ୍ରେଣୀ · ଟିପ୍ପଣୀ + ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ ସମାଧାନ + ୨୫ Quiz
📖 ସାମରିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ: ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଓ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା; ଉଭୟ ପକ୍ଷ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଲାଗିପଡ଼ିଲେ। ଏହି ପାଠରେ NATO, ANZUS, SEATO, CENTO, ୱାର୍ସ ଚୁକ୍ତି, ଦେତାଁ ଓ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଅବସାନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ (Communist Bloc) ଓ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ (Capitalist Bloc) ରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା। ଉଭୟ ପକ୍ଷ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରି ଆଞ୍ଚଳିକ ନିରାପତ୍ତାକୁ ବିପନ୍ନ କଲେ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସଂଗ୍ରହ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଲାଗିପଡ଼ିଲେ। ବିଶେଷକରି ରୁଷ ଓ ଆମେରିକା ମହାକାଶ ଗବେଷଣା, ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ମାନବ ଅବତରଣ ଓ ବିଜ୍ଞାନ-କାରିଗରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରି ଏକ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
୧୯୫୯–୧୯୬୮ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଆଣବିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରିଣତ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା → ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ ଆଡ଼େ ପ୍ରେରଣା → ଉତ୍ତେଜନା ହ୍ରାସ। ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଯେଉଁ ନୂତନ ରୂପ ନେଲା, ତାକୁ ଦେତାଁ (Detente) କୁହାଗଲା। ଏ ସମୟରେ ଆଣବିକ ଅସ୍ତ୍ର ପରୀକ୍ଷା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଚୁକ୍ତି, ସାଂସ୍କୃତିକ ବିନିମୟ, ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଓ ଔଦ୍ୟୋଗିକ ସହଯୋଗିତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
୧୯୭୯ର ଇରାନ୍ ବିଦ୍ରୋହ, ଚୀନ୍-ଭିଏତ୍ନାମ୍ ଯୁଦ୍ଧ, ଏଲ୍ସାଲ୍ଭେଡରରେ ଆମେରିକାର ସଂପୃକ୍ତି ଓ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ରୁଷିଆର ସାମରିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ ପୁରୁଣା ଉତ୍ତେଜନା ଫେରିଆସିଲା → ଦେତାଁର ଅବସାନ ଓ ନୂତନ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ। ଏଥିରେ ସହଯୋଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ସକ୍ରିୟ ନ ଥିଲେ; ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତିଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା — ପୁରୁଣା ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର।
ମାତ୍ର ନୂତନ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଅସ୍ଥାୟୀ ଥିଲା। ୧୯୮୫ରେ ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ ସୋଭିଏତ୍ ପଲିଟିବ୍ୟୁରୋର ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ହୋଇ ସଂସ୍କାରମୂଳକ ନୀତି ପ୍ରଣୟନ କଲେ → ଶାନ୍ତିସ୍ଥାପନ ଓ ସହାବସ୍ଥାନ, ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହ୍ରାସ। ପୂର୍ବ ଇଉରୋପରୁ ସାମ୍ୟବାଦ ବିଲୋପ; ୧୯୯୧ ଡିସେମ୍ବରରେ ସୋଭିଏତ୍ ୟୁନିୟନ୍ ବିଲୟ → ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଣ୍ଡଳ (Commonwealth of Independent States)। ୧୯୯୨ରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜର୍ଜ ବୁଶ୍ ଓ ରୁଷମଣ୍ଡଳର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବୋରିସ୍ ୟେଲ୍ତ୍ସିନ୍ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ ଘୋଷଣା କଲେ।
ମାଗଣା ଟିପ୍ପଣୀ, ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାଧାନ, ମଡେଲ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଓ ପରୀକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍ — ସିଧା ଆପଣଙ୍କ ଫୋନରେ।
WhatsAppରେ Follow କରନ୍ତୁ →