ଇତିହାସ (History) · ଓଡ଼ିଶା ବୋର୍ଡ ନବମ ଶ୍ରେଣୀ · ଟିପ୍ପଣୀ + ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ ସମାଧାନ + ୨୫ Quiz
📖 ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ (Cold War): ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଦୁଇ ପରାଶକ୍ତି — ସାମ୍ୟବାଦୀ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ଓ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଆମେରିକା — ମଧ୍ୟରେ ଆଦର୍ଶଗତ ବିଭେଦ, ଅପପ୍ରଚାର ଓ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା। ଏହି ପାଠରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର କାରଣ, ପ୍ରସାର, ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଓ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କ'ଣ?
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ (Cold War): ଏହା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ — ବରଂ ଆଦର୍ଶଗତ ବିଭେଦ, ଅପପ୍ରଚାର ଓ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା। ଏଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂଘର୍ଷ ବା ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ନ ଥାଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ପକ୍ଷ ନିଜ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
'ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ' ଶବ୍ଦ ପ୍ରଥମେ ଆମେରିକୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ବର୍ଣ୍ଣାଡ୍ ବାରୁକ୍ (Bernard Baruch) ୧୯୪୭ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୬ରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ; ପରେ ସାମ୍ବାଦିକ ୱାଲଟର ଲିପମାନ୍ (Walter Lipmann) ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକରେ ଏହାକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ (ସାମ୍ୟବାଦୀ) ଓ ଆମେରିକା (ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ) ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମାଗତ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶ ହିଁ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ। ଅଧିକାଂଶ ଐତିହାସିକ ସହମତ ଯେ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର କାରଣ
- ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ବିପୁଳ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି → ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତି/ପରାଶକ୍ତି। ମାତ୍ର ଦୁଇ ବିପରୀତ ଆଦର୍ଶ — ରୁଷ ସାମ୍ୟବାଦ, ଆମେରିକା ପୁଞ୍ଜିବାଦ।
- ଯୁଦ୍ଧରେ ଜର୍ମାନୀ, ଇଟାଲୀ, ଜାପାନ୍ ଦୁର୍ବଳ; ଇଂଲାଣ୍ଡ-ଫ୍ରାନ୍ସ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଆମେରିକାର ସାହାଯ୍ୟ ଆଶା କଲେ। ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶ (ପୋଲାଣ୍ଡ, ହଙ୍ଗେରୀ, ରୁମାନିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ, ଆଲ୍ବାନିଆ, ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ, ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ)ରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର → ସୋଭିଏତ୍ ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି। ୧୯୪୯ରେ ରୁଷ ସହାୟତାରେ ଚୀନ୍ରେ ମାଓ ସେ ତୁଙ୍ଙ୍କ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର।
- ଦୁଇ ପରାଶକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା, ସନ୍ଦେହ, ଈର୍ଷା ଓ ଶତ୍ରୁତା → ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ବଦଳେ କୂଟନୈତିକ ଯୁଦ୍ଧ; ନିଜ ଅନୁଗତ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଆର୍ଥିକ-ସାମରିକ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ବିରୋଧାତ୍ମକ ପ୍ରଚାର।
ତୁମେ ଜାଣିଛ କି? ମାଓ ସେ ତୁଙ୍ ୧୮୯୩ ଡିସେମ୍ବର ୨୬ରେ ଚୀନ୍ର ହୁନାନ୍ ପ୍ରଦେଶର ଶାଓଶାନ୍ (Shaoshan)ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ କୃଷକ ଥିଲେ। ଆଠ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଗ୍ରାମର ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରସାର ଓ ଫଳାଫଳ
ପୂର୍ବ ଇଉରୋପ ଓ ଚୀନ୍ରେ ସୋଭିଏତ୍ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିଲା; ଜର୍ମାନୀ ବିଭାଜନ ପରେ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ। ପୂର୍ବ ଇଉରୋପକୁ ସାମ୍ୟବାଦର ଲୌହ ପରଦା (Iron Curtain)ରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ରୁଷ ପଶ୍ଚିମ ଇଉରୋପ ଆଡ଼େ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲା → ଆମେରିକା ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଆଶଙ୍କିତ ହୋଇ ଏହା ରୋକିବାକୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ।
ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି (Truman Doctrine)
ଇଟାଲୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀରେ ସାମ୍ୟବାଦୀମାନେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର ଯୋଜନା କଲେ; ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀର ଅବସ୍ଥା ଗୁରୁତର। ଗ୍ରୀସ୍ର ଉତ୍ତର ପଡ଼ୋଶୀ (ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ, ଆଲ୍ବାନିଆ) ୧୩,୦୦୦ ଗ୍ରୀକ୍ ଗରିଲାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଇ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରାଇଲେ। ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବରରେ ଗ୍ରୀସ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦରେ ଅଭିଯୋଗ କଲା।
୧୯୪୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରୁମାନ୍ କଂଗ୍ରେସରେ ଅଭିଭାଷଣ ଦେଲେ (ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି)। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ ଜୁନ୍ ୧୯୪୮ ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀକୁ ୪୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର ସାହାଯ୍ୟ ମଞ୍ଜୁର। ଏହାଦ୍ୱାରା ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ଉଭୟ ଦେଶର ପରିସ୍ଥିତି ବଦଳିଲା — ଗ୍ରୀକ୍ ଗରିଲାମାନେ ପ୍ରତିହତ, ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା।
ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା (Marshall Plan)
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅର୍ଥନୈତିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରସାର ରୋକିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆମେରିକା ୧୯୪୭ ଜୁନ୍ ୫ରେ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କଲା (ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତିର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ)। ଏହା ବିପୁଳ ସଫଳ ହୋଇ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଓ ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା କଲା। ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ଏହାକୁ ଆମେରିକାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ବୋଲି ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା କଲା → ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି, ଜର୍ମାନୀ, କ୍ୟୁବା ଓ କୋରିଆରେ ସଂଘର୍ଷ।
💡 ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୁନରାଲୋଚନା
① 'ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ' — ବାରୁକ୍ (୧୯୪୭), ଲିପମାନ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ କଲେ। ② ଦୁଇ ପରାଶକ୍ତି: USA (ପୁଞ୍ଜିବାଦ) vs USSR (ସାମ୍ୟବାଦ)। ③ ଲୌହ ପରଦା (Iron Curtain)। ④ ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି (୧୯୪୭) — ଗ୍ରୀସ୍/ତୁର୍କୀକୁ ୪୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର। ⑤ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା (୧୯୪୭) — ଇଉରୋପ ପୁନର୍ଗଠନ।
ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ — ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର
୧. ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୧(କ)ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।
① ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ଦୁଇ ପରାଶକ୍ତି ହେଲେ, ମାତ୍ର ଦୁଇ ବିପରୀତ ଆଦର୍ଶ (ପୁଞ୍ଜିବାଦ vs ସାମ୍ୟବାଦ)ରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ; ② ଯୁଦ୍ଧରେ ଜର୍ମାନୀ-ଇଟାଲୀ-ଜାପାନ୍ ଓ ଇଂଲାଣ୍ଡ-ଫ୍ରାନ୍ସ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଆମେରିକାର ସାହାଯ୍ୟ ଆଶା କଲେ; ③ ପୂର୍ବ ଇଉରୋପ ଓ ଚୀନ୍ରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର → ସୋଭିଏତ୍ ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି; ④ ଦୁଇ ପରାଶକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା, ସନ୍ଦେହ ଓ ଶତ୍ରୁତା → କୂଟନୈତିକ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବିରୋଧାତ୍ମକ ପ୍ରଚାର ଆରମ୍ଭ।
୧(ଖ)ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ପ୍ରସାର ଲାଭ କରିଥିଲା?
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୂର୍ବ ଇଉରୋପ ଓ ଚୀନ୍ରେ ସୋଭିଏତ୍ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିଲା; ପୂର୍ବ ଇଉରୋପକୁ ଲୌହ ପରଦାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ରୁଷ ପଶ୍ଚିମ ଇଉରୋପ ଆଡ଼େ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲା। ଏହା ରୋକିବାକୁ ଆମେରିକା ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଓ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶକୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲା। ସୋଭିଏତ୍ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରୁ ତିକ୍ତତା ବଢ଼ିଲା ଓ ଜର୍ମାନୀ, କ୍ୟୁବା, କୋରିଆ ଆଦି ଦେଶରେ ସଂଘର୍ଷ ଉପୁଜିଲା — ଏହିପରି ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସାର ଲାଭ କଲା।
୧(ଗ)ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି କ'ଣ? ଏହି ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କିପରି ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀରେ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିଥିଲା?
୧୯୪୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରୁମାନ୍ କଂଗ୍ରେସରେ ଦେଇଥିବା ଅଭିଭାଷଣ 'ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି' ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ ଜୁନ୍ ୧୯୪୮ ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀକୁ ୪୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମରିକ ସାହାଯ୍ୟ ମଞ୍ଜୁର କରାଗଲା। ଏହି ସାହାଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ଉଭୟ ଦେଶର ପରିସ୍ଥିତି ବଦଳିଲା — ଗ୍ରୀକ୍ ଗରିଲାମାନେ ପ୍ରତିହତ, ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ତୁର୍କୀରେ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତି ଘଟି ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରସାର ରୋକାଗଲା।
୧(ଘ)ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କେବେ ଓ କାହିଁକି ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା? ଏହାଦ୍ୱାରା ତାକୁ କି ସଫଳତା ମିଳିଥିଲା?
୧୯୪୭ ଜୁନ୍ ୫ରେ ଆମେରିକା ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କଲା। କାହିଁକି: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଓ ସେଠାରେ ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରସାରକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ। ସଫଳତା: ଯୋଜନା ବିପୁଳ ସଫଳ ହେଲା — ଆମେରିକା ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେଇ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ତଥା ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା କଲା।
୨. ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୨(କ)କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା?
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ଓ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କ୍ରମାଗତ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପରିବେଶକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।
୨(ଖ)ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବିନା, ଦୁଇ ପରାଶକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦର୍ଶଗତ ବିଭେଦ, ଅପପ୍ରଚାର ଓ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାକୁ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କୁହାଯାଏ।
୨(ଗ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ କେଉଁ ସବୁ ଦେଶରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
ପୋଲାଣ୍ଡ, ହଙ୍ଗେରୀ, ରୁମାନିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ, ଆଲ୍ବାନିଆ, ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ, ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ (ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶ) ଓ ଚୀନ୍ରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
୨(ଘ)୧୯୪୯ ମସିହାରେ କେଉଁ ଦେଶରେ ଓ କାହା ନେତୃତ୍ୱରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା?
୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଚୀନ୍ ଦେଶରେ ମାଓ ସେ ତୁଙ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
୨(ଙ)ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷର କେଉଁ ପ୍ରକାର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାରରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ?
ପୂର୍ବ ଇଉରୋପକୁ ସାମ୍ୟବାଦର ଲୌହ ପରଦାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିସାରିବା ପରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ପଶ୍ଚିମ ଇଉରୋପ ଆଡ଼େ ସାମ୍ୟବାଦ ବିସ୍ତାର କରିବା ଆଶଙ୍କାରେ ଆମେରିକା ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
୨(ଚ)୧୯୪୬ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଗ୍ରୀସ୍ ତାହାର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ କେଉଁଠାରେ ଓ କାହିଁକି ଅଭିଯୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା?
ଗ୍ରୀସ୍ର ପଡ଼ୋଶୀ (ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ, ଆଲ୍ବାନିଆ) ଗ୍ରୀକ୍ ଗରିଲାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଇ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଘଟାଇବାରୁ ଗ୍ରୀସ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦରେ ଅଭିଯୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।
୨(ଛ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ତୁର୍କୀର ଅବସ୍ଥା ଉଦ୍ବେଗଜନକ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା କାହିଁକି?
୧୯୪୫ରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ତୁର୍କୀ ସହିତ ପୁରାତନ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଚୁକ୍ତି ନବୀକରଣ କରିବାକୁ ମନା କରି ତୁର୍କୀର ଦୁଇଟି ବିରାଟ ପ୍ରଦେଶ ଉପରେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଜାହିର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିବାରୁ ତୁର୍କୀର ଅବସ୍ଥା ଉଦ୍ବେଗଜନକ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା।
୨(ଜ)ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି କେବେ ଓ କେଉଁଠାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା?
୧୯୪୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ ତାରିଖରେ ଆମେରିକାର କଂଗ୍ରେସର ମିଳିତ ଅଧିବେଶନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରୁମାନ୍ ଏହି ନୀତି ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ।
୨(ଝ)ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀରେ ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତିର କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିଲା?
ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ମିଳିଥିବା ସାହାଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀର ପରିସ୍ଥିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଲା — ଗ୍ରୀକ୍ ଗରିଲାମାନେ ପ୍ରତିହତ, ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ତୁର୍କୀରେ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତି ଘଟିଲା।
୨(ଞ)ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ କି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା?
ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନାକୁ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ଆମେରିକାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ବୋଲି ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା କରିଥିଲା।
୩. ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର
୩(କ)ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦକୁ ପ୍ରଥମେ କିଏ ଓ କେବେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ?
ଆମେରିକୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ବର୍ଣ୍ଣାଡ୍ ବାରୁକ୍ ୧୯୪୭ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୬ ତାରିଖରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।
୩(ଖ)ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦକୁ କିଏ ଓ କିପରି ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲେ?
ଆମେରିକାର ସାମ୍ବାଦିକ ୱାଲଟର ଲିପମାନ୍ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହାକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲେ।
୩(ଗ)ଅଧିକାଂଶ ଐତିହାସିକ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସହମତ ହୁଅନ୍ତି?
ଅଧିକାଂଶ ଐତିହାସିକ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସହମତ ହୁଅନ୍ତି।
୩(ଘ)ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିବା ଦେଶ ଦୁଇଟିର ନାମ ଲେଖ।
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ।
୩(ଙ)ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ କି ପ୍ରକାର ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା?
ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।
୩(ଚ)ଗ୍ରୀସ୍ର କେଉଁ ସବୁ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ସେଠାରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ କରାଇଥିଲେ?
ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ ଓ ଆଲ୍ବାନିଆ ଗ୍ରୀସ୍ରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ କରାଇଥିଲେ।
୩(ଛ)କେବେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅନୁଧାନକାରୀ ଦଳକୁ ଗ୍ରୀସ୍ ପଠାଇଥିଲା?
୧୯୪୭ ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଆମେରିକା ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅନୁଧାନକାରୀ ଦଳକୁ ଗ୍ରୀସ୍ ପଠାଇଥିଲା।
୩(ଜ)ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର କଂଗ୍ରେସ ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀ ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁର କରିଥିବା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାର ପରିମାଣ କେତେ ଥିଲା?
୪୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମଞ୍ଜୁର କରିଥିଲା।
୩(ଝ)କେଉଁ ଦେଶ ଓ କେବେ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା?
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ୧୯୪୭ ଜୁନ୍ ୫ ତାରିଖରେ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା।
୩(ଞ)ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ତୀବ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରିବାରୁ କେଉଁସବୁ ଦେଶରେ ସଂଘର୍ଷ ଉପୁଜିଲା?
ଜର୍ମାନୀ, କ୍ୟୁବା ଓ କୋରିଆ ଆଦି ଦେଶରେ ସଂଘର୍ଷ ଉପୁଜିଲା।
୪. ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ
୪(କ)କେଉଁ ଦେଶରେ ୧୯୧୭ ମସିହାରେ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥିଲା?
(i) ଫ୍ରାନ୍ସ (ii) ଇଟାଲୀ (iii) ରୁଷ (iv) ଜର୍ମାନୀ — ଉତ୍ତର: (iii) ରୁଷ।
୪(ଖ)କେଉଁ ମସିହାରେ ଚୀନ୍ ଦେଶରେ ମାଓ ସେ ତୁଙ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା?
(i) ୧୯୪୬ (ii) ୧୯୪୮ (iii) ୧୯୪୯ (iv) ୧୯୫୦ — ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୪୯।
୪(ଗ)କେଉଁ ଦେଶଟି ଗ୍ରୀସ୍ରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ କରାଇବାରେ ଦାୟୀ ଥିଲା?
(i) ତୁର୍କୀ (ii) ଜର୍ମାନୀ (iii) ଫ୍ରାନ୍ସ (iv) ବୁଲ୍ଗେରିଆ — ଉତ୍ତର: (iv) ବୁଲ୍ଗେରିଆ।
୪(ଘ)ଗ୍ରୀସ୍ କେବେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସଂଘର ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦରେ ତାହାର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା?
(i) ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର (ii) ୧୯୪୭ ଜାନୁଆରୀ (iii) ୧୯୪୭ ମାର୍ଚ୍ଚ (iv) ୧୯୪୭ ଜୁନ୍ — ଉତ୍ତର: (i) ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର।
୪(ଙ)କେଉଁ ଦେଶ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନାର ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା କରିଥିଲା?
(i) ଚୀନ୍ (ii) ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ (iii) ବୁଲ୍ଗେରିଆ (iv) ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ — ଉତ୍ତର: (ii) ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ।