Chapter 4 (Part 1): Natural Vegetation
ଭୂଗୋଳ (Geography) · ଓଡ଼ିଶା ବୋର୍ଡ ନବମ ଶ୍ରେଣୀ · ଟିପ୍ପଣୀ + ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ ସମାଧାନ + ୨୫ Quiz
📖 ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍ଭିଦ: ଏହି ପାଠରେ ଆମେ ଉଦ୍ଭିଦର ନିୟାମକ (ଜଳବାୟୁ, ଭୂ-ଉଚ୍ଚତା, ମୃଦା), ପରିସଂସ୍ଥା ଓ ଜୀବାଳୀ, ଭାରତର ୫ ପ୍ରକାର ଅରଣ୍ୟ, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍ଭିଦ, ଉଦ୍ଭିଦର ଉପକାରିତା ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
ବୀଜ ଅଙ୍କୁରିତ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଆଲୋକ ଓ ଉଷ୍ଣତା ଆବଶ୍ୟକ। ଉଷ୍ଣତା ୬° ସେଲ୍ସିଅସରୁ କମ୍ ହେଲେ ଗଛ ବଢ଼ିପାରେ ନାହିଁ। ବିଷୁବରେଖାରୁ ମେରୁ ଆଡ଼କୁ ଓ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଷ୍ଣତା-ଆଲୋକ କମେ → ବିଷୁବରେଖା ନିକଟରେ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ।
ଅଧିକ ବୃଷ୍ଟି ଅଞ୍ଚଳରେ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ; ଅଳ୍ପ ବୃଷ୍ଟି ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳ ଅଭାବ ହେତୁ କେବଳ କଣ୍ଟା ଓ ବୁଦାଗଛ ଦେଖାଯାଏ।
ପର୍ବତ, ମାଳଭୂମି ଓ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଦ୍ଭିଦ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ। ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଅରଣ୍ୟ ଓ ତୃଣଭୂମି; ସମତଳରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ।
ମୃଦାର ପ୍ରକାରଭେଦ ଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଭିଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ — ମରୁଭୂମିର ବାଲୁକାମାଟିରେ କଣ୍ଟାଜାତୀୟ ଗୁଲ୍ମ, ତ୍ରିକୋଣଭୂମିରେ ଜୁଆରିଆ ଅରଣ୍ୟ।
| ଅରଣ୍ୟ | ବୃଷ୍ଟିପାତ | ମୁଖ୍ୟ ବୃକ୍ଷ / ଅଞ୍ଚଳ |
|---|---|---|
| କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଚିରହରିତ | >୨୦୦ ସେ.ମି. | ରୋଜଉଡ଼, ଇବୋନି, ମେହଗାନି, ରବର, ସିଙ୍କୋନା, ଚନ୍ଦନ; ଗଛ >୬୦ ମି. |
| କ୍ରାନ୍ତୀୟ ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ | ୭୦–୨୦୦ ସେ.ମି. | ଶାଳ, ଶାଗୁଆନ, ଚନ୍ଦନ, ବାଉଁଶ, ପିଆଶାଳ (ସର୍ବାଧିକ ବିସ୍ତୃତ) |
| କଣ୍ଟାବୁଦା ଓ ଗୁଲ୍ମ | <୭୦ ସେ.ମି. | ଆକାଶିଆ, ବାବୁଲ, ଶିମିଲି, ଖଜୁର (ରାଜସ୍ଥାନ, ଗୁଜରାଟ) |
| ପାର୍ବତ୍ୟ | ଉଚ୍ଚତା ଅନୁଯାୟୀ | ପାଇନ୍, ଦେବଦାରୁ, ସିଲ୍ଭର ଫର୍, ସେଦାର (ହିମାଳୟ) |
| ଜୁଆରିଆ (Mangrove) | ନଦୀ ମୁହାଣ | ସୁନ୍ଦରୀ, ହେନ୍ତାଳ (ଗଙ୍ଗା ତ୍ରିକୋଣଭୂମି = ସୁନ୍ଦରବନ) |
ବର୍ଷସାରା ସବୁଜ (ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରତୁରେ ପତ୍ର ଝଡ଼େ ନାହିଁ)। ବୃଷ୍ଟି >୨୦୦ ସେ.ମି.; ଗଛ ଉଚ୍ଚତା ୬୦ ମି.ରୁ ଅଧିକ; ବାଣିଜ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ — ରୋଜଉଡ଼, ଇବୋନି, ମେହଗାନି, ରବର, ସିଙ୍କୋନା, ଚନ୍ଦନ, ଶିଶୁ। ଅଞ୍ଚଳ: ହିମାଳୟ ପାଦଦେଶ, ଉ.ପୂ. ଭାରତ, ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱ, ଆଣ୍ଡାମାନ-ନିକୋବର।
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ୬–୮ ସପ୍ତାହ ପତ୍ର ଝଡ଼ାଏ। ବୃଷ୍ଟି ୭୦–୨୦୦ ସେ.ମି.। ଦୁଇ ପ୍ରକାର — ଆର୍ଦ୍ର ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ (୧୦୦–୨୦୦ ସେ.ମି.; ଶାଗୁଆନ; ଉ.ପୂ. ରାଜ୍ୟ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ପ. ଓଡ଼ିଶା, ଛତିଶଗଡ଼) ଓ ଶୁଷ୍କ ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ (୭୦–୧୦୦ ସେ.ମି.; ନିମ୍ବ, ପିଶଳ, ଶାଳ; ବିହାର, ଉ.ପ୍ର. ସମତଳ)। କାଠ ଶକ୍ତ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ। ଏହା ସର୍ବାଧିକ ବିସ୍ତୃତ।
ବୃଷ୍ଟି <୭୦ ସେ.ମି.। ଜଳ ଅଭାବରୁ ଗଛ ଛୋଟ, ବୁଦାଳିଆ ଓ କଣ୍ଟାଯୁକ୍ତ; ଚେର ଗଭୀର, ପତ୍ର ମୋଟା-ଛୋଟ (ବାଷ୍ପୀଭବନ କମାଇବାକୁ)। ଆକାଶିଆ, ବାବୁଲ, ଶିମିଲି, ଖଜୁର। ଅଞ୍ଚଳ: ଗୁଜରାଟ, ରାଜସ୍ଥାନ, ମ.ପ୍ର., ହରିୟାଣା। ଗୁଜ୍ଜର ଓ ବାକରୱାଲା ଜାତିର ଲୋକ ପଶୁପାଳନ କରନ୍ତି।
ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ତ୍ରିକୋଣଭୂମି ଓ ନଦୀ ମୁହାଣରେ। ଜୁଆର ସମୟରେ ଲବଣାକ୍ତ ଜଳ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଗଛର ଚେର ଛଇ ହୋଇ ପାଣି ଉପରକୁ ଦେଖାଯାଏ (ଶ୍ୱାସମୂଳ)। ସୁନ୍ଦରୀ, ହେନ୍ତାଳ ପ୍ରଧାନ। ଗଙ୍ଗା, ମହାନଦୀ, ଗୋଦାବରୀ, କୃଷ୍ଣା, କାବେରୀ ମୁହାଣରେ। ଗଙ୍ଗା ତ୍ରିକୋଣଭୂମିର ଜୁଆରିଆ ଅରଣ୍ୟ = ସୁନ୍ଦରବନ। ଡଙ୍ଗା ତିଆରିରେ କାଠ ବ୍ୟବହୃତ; ୨୦୦୪ ସୁନାମିରେ ଆଣ୍ଡାମାନ-ନିକୋବରକୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା।
| ଅରଣ୍ୟ | ଅଞ୍ଚଳ | ମୁଖ୍ୟ ବୃକ୍ଷ |
|---|---|---|
| କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧଚିରହରିତ | ସମ୍ବଲପୁର, ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, ଦେବଗଡ଼, ଗଜପତି, ଗଞ୍ଜାମ, କୋରାପୁଟ, କନ୍ଧମାଳ, ରାୟଗଡ଼ା | ମେହଗାନି, ଇବୋନି, ଚନ୍ଦନ (ବାଉଁଶ ନାହିଁ) |
| କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଆର୍ଦ୍ର ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ | ଶାଳଜାତୀୟ (ତେଲ ପୂର୍ବ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଉ./ଉ.ପୂ., ସାବରୀ) + ମିଶ୍ରିତ (କେନ୍ଦୁଝର, ଆଠମଲ୍ଲିକ) | ଶାଳ, ଆସନ, କୁରୁମ, ଶାଗୁଆନ, ପିଆଶାଳ |
| କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଶୁଷ୍କ ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ | ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦ.ପ. ଓଡ଼ିଶା (ତେଲ, ନାଗାବଳୀ, ସାବରୀ ଉପର ଅବବାହିକା) | ଶାଳ, ପିଆଶାଳ, ଶାଗୁଆନ, ଚନ୍ଦନ |
| ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଜୁଆରିଆ | ମହାନଦୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମୁହାଣ (ହେନ୍ତାଳ ବନ / ଲୁଣା ଜଙ୍ଗଲ = ଛୋଟ ସୁନ୍ଦରବନ) | ହେନ୍ତାଳ, ସୁନ୍ଦରୀ, ବାଉଁଶ, ବେତ, ଆୟ, ପଣସ |
ବିଶ୍ୱରେ ଲୁଣା ଜଙ୍ଗଲରେ ୭୦ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ଭିଦ ଥିଲାବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୨୦ ପ୍ରକାର ଲୁଣା ଉଦ୍ଭିଦ (କେରିଆ, ପିତାମାରି, ଗୁଡ଼ାଁ, ଶିଶୁମାର, ତୁଣ୍ଡ, ଗର୍ଜା)।
ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୟ ହେଉଥିବାରୁ ଭାରତ ସରକାର ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଜାତୀୟ ଅରଣ୍ୟ ନୀତି ପ୍ରଣୟନ କଲେ।
ମାଗଣା ଟିପ୍ପଣୀ, ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାଧାନ, ମଡେଲ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଓ ପରୀକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍ — ସିଧା ଆପଣଙ୍କ ଫୋନରେ।
WhatsAppରେ Follow କରନ୍ତୁ →